Овог нэр: Эрдэнэ Учрал

Мэргэжил: Барилгын Инженер 

Салбартаа ажилласан жил: 14 жил

Эрхэлдэг ажил: Өмнөд Австралийн Carrapateena уурхайд төслийн инженер   

Хэрэглэдэг программ: Primavera P6, Power Bi, Autocad , MS Office, 

Ширээний ном: The Alchemist 

Барилгын салбарын хөгжил, олон улсын стандарт, инженерийн ёс зүй хийгээд дэлхийн тавцанд Монгол инженерүүд хэрхэн үнэлэгдэж байгаа талаарх нэгэн сонирхолтой ярилцлагыг бид энэ удаагийн дугаартаа онцлон бэлтгэлээ. Бидний урилгыг хүлээн авч ярилцсан зочин маань Монголын томоохон төслүүд болох Шангри-Ла, Оюу Толгойн барилга байгууламж дээр ажиллаж байсан туршлагатай бөгөөд өдгөө Австрали улсын уул уурхайн салбарт төслийн инженерээр амжилттай ажиллаж байгаа  Эрдэнийн Учрал юм. Энэхүү ярилцлага нь залуу инженерүүдэд урам зориг өгч, салбарын хөгжилд шинэ санаа, туршлага нэмнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

“МОНГОЛООС АВСТРАЛИЙН УУЛ УУРХАЙ ХҮРТЭЛ”

Бидний урилгыг хүлээн авч, барилгын салбарынхандаа зориулан туршлагаасаа хуваалцахаар цаг гаргасанд баярлалаа. Юуны өмнө манай уншигчдад өөрийгөө танилцуулж, ажил мэргэжлийнхээ гарааг хаанаас эхлүүлж байсан талаараа яриач?

Миний хувьд барилгын инженерийн ажил мэргэжлийн гараагаа "Эм Си Эс Проперти" (MCS Property) компаниас эхлүүлж байлаа. Хамгийн анх ажилласан олон улсын томоохон төсөл маань "Шангри-Ла Улаанбаатар төслийн хоёрдугаар хэсгийн Зочид буудал, Оффис Үйлчилгээний, зориулалтай цогцолбор барилга байсан. Тухайн үед Солонгосын "Samsung C&T" компани Шангри-Ла 2 төсөл дээр ерөнхий гүйцэтгэгчээр ажиллаж байсан бөгөөд тэндээс л олон улсын стандарт, аюулгүй ажиллагааны дүрэм журам, ажлын арга барил зэрэг маш олон зүйлийг сурч авсан даа. Шангри-Ла төсөл дээр төслийн инженерээр ажиллаж төслөө амжилттай дуусгасны дараагаар Оюу Толгойн гүний уурхайн чухал барилга байгууламж төсөл дээр төслийн барилгын төлөвлөлтийн багт орон ажиллаж гүний уурхайн төлөвлөлт, хүн хүч, зардал , худалдан авалт, бүтээмж гэх мэт олон зүйл дээр ажиллаж төслийн төлөвлөлтийн талаар маш их мэдээлэлтэй болсон юм. Улмаар "Оюу Толгой" компани руу шилжиж, гүний уурхайн олборлолт тээвэрлэлтийн хэлтсийн барилга угсралтын багт мөн төлөвлөлтийн инженерээр ажиллаж эхэлсэн.

Монголдоо томоохонд тооцогдох төслүүдэд ажиллаж байсан таны хувьд яагаад Австрали улсыг зорих болсон бэ? 

Олон улсын төслүүд дээр гадаад мэргэжилтэнгүүдтэй хамтран ажиллаж байх хугацаанд гаднын улс оронд мэргэжлээрээ ажиллаж үзэхсэн гэсэн мөрөөдөлтэй байсан. Ялангуяа Оюу Толгойн хөрөнгө оруулагч болох "Рио Тинто" (Rio Tinto) компани нь дэлхийн уул уурхайн томоохон компаниудын нэг бөгөөд олон үндэстний хүмүүс ажиллахын зэрэгцээ Австрали мэргэжилтнүүд маш их байлаа. Тэднээс ажлын арга барил, норм дүрэм, Австралид мөрдөгддөг зарчим, хууль дүрмийг нь суралцах тусам надад маш их таалагдаж, тэр улс руу явах хүсэл маань улам ихэссэн. Дээрээс нь Австрали бол уул уурхайн салбараараа дэлхийд бараг номер нэг манлайлагч улс шүү дээ. Ажлын эхний алхмын хувьд, би Монголд байхдаа л Австралийн компаниуд руу шууд анкет (apply) илгээж байсан. Олон улсын томоохон компаниуд болох “Самсунг” болон "Рио Тинто" компанийн төсөлд ажиллаж байсан маань давуу тал болсон. Оюу Толгойд олон улсын болон Австралийн норм стандартыг мөрддөг учраас Австралид ирээд ажиллахад миний хувьд хүнд хэцүү зүйл бараг гараагүй. 

Та Австралид очоод "Chartered Engineer" буюу Мэргэшсэн Инженерийн зэрэг авсан байсан. Монголын мэргэшсэн инженер, Австралийн мэргэшсэн инженер хоёрын хооронд ямар ялгаа байна вэ? Шалгуур нь хэр өндөр байдаг вэ?

Би Монголдоо мэргэшсэн инженер зэрэгтэй. Харин сая 2026 оны 1 дүгээр сард Австралийн "Chartered  Engineer" буюу Австралийн мэргэшсэн инженерийн зэргээ хамгаалсан. Энэ хоёр зэрэг нь үндсэндээ ижил түвшнийх боловч агуулга, хариуцлагын хувьд нэлээд ялгаатай.

Монголын мэргэшсэн инженерүүд маань тухайн төслийн ерөнхий болон дагнасан инженерээр ажиллаж, техникийн шийдлийг бүрэн хариуцан, барилгын талбай дээрх өдөр тутмын үйл ажиллагаанд шууд оролцох нь элбэг байдаг.  Харин Австралийн мэргэшсэн инженер нь олон улсын стандарт, хууль дүрмийг ойлгодог мэддэг байх ёстойгоос гадна "Инженерийн ёс зүй" (ethics) хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын шаардлагад чиглэсэн байдаг. Австрали улсын инженерийн зөвлөлөөс ёс зүйн бүх стандартыг нарийн гаргачихсан байдаг. Мэргэшсэн зэрэг авахын тулд өмнө нь ажиллаж байсан төслүүдийнхээ түүх, намтрыг гурван бүлэгт хуваан гаргаж, ажилсан туршлага,  гаргасан санал санаачилга, тооцоо тайлангаар бүх бичиг баримтаа бүрдүүлж. Үүний дараа ярилцлагад орох зэргээр нэлээд олон шат дамжлагатайгаар хамгаалдаг.

Хамгийн том ялгаа нь Австралид инженерүүд өөрийн гаргасан зураг, тооцоонд хуулийн болон эдийн засгийн маш өндөр хариуцлага хүлээж, мэргэжлийн нөхөн төлбөрийн даатгал (Professional Indemnity Insurance) заавал эзэмшдэг.Австрали улсад зөвхөн дипломтой байх хангалтгүй бөгөөд Engineers Australia болон муж улсын хуулийн бүртгэлд заавал бүртгүүлж байж эрхээ ашигладаг. Инженерийн шийдэл бүр нь аюулгүй ажиллагааны стандартыг  нэн тэргүүнд тавьдаг.

Одоо ямар чиглэлээр, ямар чиг үүрэгтэйгээр ажиллаж байна вэ? Ажлын нөхцөл, хуваарь нь ямар байдаг вэ?

Одоогоор би Өмнөд Австралид байрлах "Каррапатина" (Carrapateena) уурхайд барилга угсралтын багт төслийн инженерээр ажиллаж байна. Энд худалдан авалт, барилгын материалын тооцоолол, чанарын хяналт, бичиг баримтын ажил, зураг дизайны өөрчлөлтийг шалгах, төслийн шаардлага болон бүх мэдээллүүдийг дамжуулах, тайлагнах зэрэг инженерийн ажлуудыг хариуцан ажиллаж байна. Ажлын хуваарийн хувьд бусад уурхайтай адилхан ээлжээр байрлаж ажилладаг. Тухайн уурхай дээрээ 14 хоног байрлаж ажиллаад 7 хоног амардаг. Австрали улсад уул уурхайн салбар нь маш өндөр хөгжсөн учраас бүх л уурхайнууд энэ байдлаар ажиллах таатай орчин нөхцөл тээврийг хөгжүүлсэн байдаг.

Австрали хүмүүстэй, олон улсын багтай ажиллахад соёлын болон харилцааны ялгаа хэр их гардаг вэ? Ази болон Европчуудын ажлын онцлогийг хэрхэн харж байна?  

Соёлын хувьд мэдээж маш ондоо. Австраличууд ямар нэгэн зүйлийг ярихдаа маш шулуун шударга, товч тодорхой хэлээд ойлголцдог онцлогтой. Тэд бодол санаагаа ямар ч тойруулалгүйгээр шууд илэрхийлдэг.

Харин миний бодлоор Ази хүмүүс, тэр дундаа манай Монголчууд ерөнхийдөө жаахан тойруу замаар өөрийгөө илэрхийлэх тайлбарлах харилцах хандлагатай байдаг. Санаа зовоод, өөрийгөө бүрэн илэрхийлж чадахгүй байх тал ажиглагддаг. Гэтэл Австраличууд ийм харилцааг ойлгохгүй, бүрэн илэрхийлэгдээгүй байдалд жаахан дургүйцэх хандлагатай, товч тодорхой ойлгомжтой байдалд дуртай байдаг нь надад анзаарагдсан. 

Хойд Австралийн Танами уурхай Newmont компани, Headframe 3D printed model ба бодит зураг

Австралийн барилгын салбарын хууль эрх зүйн орчин, норм дүрэм манайхтай харьцуулахад ямар вэ? Төрийн оролцоо хэр байдаг вэ?

Монгол улсад БНбД (Барилгын норм ба дүрэм) мөрдөгддөг бөгөөд олон улсын болон ОХУ-ын хуучин стандартууд холимог байдлаар хэрэглэгддэг хууль дүрэмд захирагддаг тогтсон зарчимтай байдаг. Австралийн барилгын салбар бүхэлдээ Үндэсний барилгын код (National Construction Code - NCC) болон Барилгын дүрэм (BCA - Building Code of Australia)-д захирагддаг. Энэ нь улсын хэмжээнд нэгдсэн стандарттай бөгөөд 3 жил тутамд шинэчлэгдэн эрчим хүчний хэмнэлт, болон аюулгүй байдлын шаардлагуудыг илүү шаарддаг. Төрийн оролцооны хувьд Монголд бол зураг төсөл батлах болон улсын комиссоор хүлээж авах оролцоо өндөр. Австралид төрд өөрийн гэсэн үндсэн хяналтын ажилтан гэж байдаггүй. Төр нь гуравдагч этгээд буюу хувийн зөвлөх компаниудаар дамжуулан хариуцлага, чанарыг маш хатуу шаарддаг. тэр компаниуд нь захиалагч болон туслан гүйцэтгэгчдийн дунд зохицуулалт (coordinate) хийж, бүх бичиг баримт, норм дүрмийг шалгаад тайлангаа төр рүү явуулдаг. Захиалагч нь зөвхөн төлбөрөө л төлнө. Энэ тогтолцооны үр дүнд төр ямар нэгэн дунд, авлига, хүнд суртал үүсэх асуудал гардаггүй юм шиг санагдсан.

Байгаль цаг уурын хувьд Австрали халуун орон. Монгол шиг эрс тэс уур амьсгалтай нөхцөлд барилга барих, Австралид барих хоёрын дунд материалын чанар, технологийн ялгаа хэр гардаг вэ?

Миний хувьд гүний уурхайн барилгын багт ажиллаж байгаа учраас одоогоор гадарга дээрх барилгын төсөлд ажиллаж үзээгүй байна. Гэхдээ Австралийн уур амьсгал далайн эрэг рүүгээ чийгтэй, чийгшилт өндөртэй байдаг. 

Мэдээж дулаан орон учраас барилгын ажил жилийн дөрвөн улиралд тасралтгүй үргэлжилдэг. Монголд бол хүйтэрмэгц зогсдог, эсвэл хүйтний улиралд бетон цутгахад нэмэлт өртөг, зардал маш их шаардагддаг шүү дээ.

Миний ажиглалтаар ялгаа нь бетоны чанар дээр харагддаг. Австралид бетоны чанар нь маш сайн гардаг, энэ нь бетоны орц найрлага, материал болон цаг уурын онцлогтой холбоотой байх гэж боддог. Тиймээс бетон цуурах, ан цав үүсэх, агших зэрэг ямар нэгэн асуудал бага гардаг.

Дижитал шилжилт, AI буюу хиймэл оюун ухаан, BIM технологийг Австралийн барилгын салбарт хэрхэн ашиглаж байна вэ? 

Австралид ч гэсэн Монгол компаниудтай адил жижиг, дунд, том компаниуд гэж хуваагдана өөр өөрийн хөрөнгө санхүүгээс шалтгаалан хөгжүүлэлт дээрээ анхаарч байдаг, Томоохон компаниуд AI болон технологийн салбар руу ихээхэн хөрөнгө зарцуулж, томоохон өөрчлөлтүүд хийдэг. Жишээлбэл миний олж судалснаар салбарын хэмжээнд AI-ийг өгөгдөл боловсруулах болон төлөвлөлтийн шатанд түлхүү ашиглаж байна. Барилгын байршил, нарны тусгал, эрчим хүчний хэмнэлтэд тохируулан хамгийн оновчтой бүтцийн шийдлийг AI автоматаар гаргадаг. Хяналтын камер болон дроноос авсан дүрс бичлэгт AI дүн шинжилгээ хийж, ажилчид хамгаалалтын хэрэгсэл зүүсэн эсэх болон эрсдэлтэй нөхцөл үүссэн эсэхийг бодит цаг хугацаанд (Real-time) анхааруулдаг. Өмнөх олон арван төслийн өгөгдөл дээр үндэслэн барилга барихад гарах зардал, хугацааны алдааг урьдчилан таамагладаг. 

Төслийн бүх оролцогчид инженер, захиалагч, гүйцэтгэгч нэгдсэн систем дээр ажиллаж, цаасны хэрэглээг бууруулсан. Aconex , Workbench, InEight, Pims гэх мэт .

BIM-ийн хувьд би Монголд байхдаа л маш их хэрэгтэйг нь ойлгож, судалж байсан. Австралид бол BIM программыг маш өргөн ашигладаг. Оролцогч талуудтайгаа ойлголцоход маш амар гэдгийг ойлгосон. Тухайн төслийг 3D, 4D моделиор хараад хоорондоо маш хурдан ойлголцдог учраас ажлыг илүү хурдтай, үр дүнтэй болгодог. Барилгын ажлыг эхлэхээс өмнө бүх системийн (сантехник, цахилгаан, хийц) 3D загварыг гарган, хоорондын зөрчлийг урьдчилан олж засварладаг.

“МОНГОЛ ИНЖЕНЕРҮҮД "SOFT SKILL" БУЮУ ХАРИЛЦААНЫ УР ЧАДВАР, МАНЛАЙЛАЛ, ЦАГИЙН МЕНЕЖМЕНТИЙН УР ЧАДВАРАА САЙЖРУУЛАХ НЬ ЧУХАЛ САНАГДСАН”

Монголд ажиллаж байх үедээ та төлөвлөсөн хугацаанаасаа өмнө төслөө дуусгаж байсан гэсэн. Бүтээмжээ хэрхэн нэмэгдүүлдэг байсан бэ? Хэрхэн цаг хугацаандаа, зардлаа хэмнэж төслөө гүйцэтгэдэг вэ? 

Барилгын инженер нь зураг төслөө сайн мэддэг байх, тооцоо сайн хийдэг байх нь нэг талын чухал чадвар юм. Нөгөө талдаа харилцааны ур чадвар буюу бусад оролцогч талуудтай маш сайн ойлголцох, мэдээллээ солилцох, холбох зэрэг чадвараа илүү сайжруулах хэрэгтэй гэж бодож байна. Энэ чадвар нь төслийн үе шатуудад буруу мэдээлэл дамжуулахгүй байх, үл ойлголцол үүсэхгүй байх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Буруу мэдээлэл, ойлголцлоос болж төсөл түр зогсох, удаашрах зэрэг асуудал үүсдэг. Тиймээс миний хувьд тухайн төслийн бүх дата дээр суурилан, ажлаа том зургаар нь хараад “бүтээмжийг хэмж” - дэг. Өөрөөр хэлбэл тухайн төслийн дата дээрээ ажлын үе шат бүрээр деталь задалж үзээд яг ямар үе шат, дамжлагад ямар алдаанаас болж цаг хугацаа алдсаныг илрүүлэх хэрэгтэй. Энэ алдаанаасаа суралцаад дараагийн удаа давтахгүй байх, мөн яаж илүү хугацааг хэмнэж болох вэ гэдгийг үүнээс гаргаж, мастер төлөвлөгөөгөө сайжруулах боломжтой байдаг. Бүтээмжид хамгийн их нөлөөлдөг зүйл нь харилцаа холбоо учраас мэдээллийг зөв дамжуулж, бусадтайгаа ойлголцож чаддаг байх нь инженерийн хүний хувьд хамгийн чухал ур чадварын нэг юм.

Австрали болон Монгол инженерийн ялгаа нь "Soft skill" ур чадвар дээр харагддаг. Тодруулбал, харилцааны ур чадвар, багаар ажиллах чадвар, манлайлал, асуудал шийдвэрлэх чадвар, цагийн менежмент, сэтгэл хөдлөлөө удирдах чадвар гэх мэт дурдаж болно. Австрали инженерүүдэд энэ ур чадварууд маш сайн хөгжсөн байдаг. Харин ази болон манай Монгол инженерүүд "Hard skill" буюу тооцоо хийх, ажлыг дуусгах тэсвэр хатуужил, ажлын хариуцлагаараа үнэхээр мундаг. Гэвч өөрийгөө бусдад зөв ойлгуулах, илэн далангүй тайлбарлах харилцааны ур чадвар нэлээн дутмаг санагддаг. Би өөрөө ч гэсэн ийм сул талтай. Тиймээс Ази хүн гээд дотогшоо байхгүйгээр, өөрийгөө үргэлж хурцалж (challenge), хайрцгаасаа гарч, хүмүүстэй зөв ойлголцдог болохын тулд энэ ур чадвараа байнга дээшлүүлэх хэрэгтэй гэж боддог.

Удирдлагын тогтолцооны онцлог нь ямар байдаг вэ? 

Удирдлагын тогтолцооны хувьд ч бас ялгаатай. Австралид диктатур, дарга нь ажилтантайгаа эвгүй харилцах, захирангуй харилцаа байдаггүй, хэвтээ босоо холимог удирдлагатай. Тухайн төсөл дээр ажиллаж байгаа удирдах түвшний менежерүүдийн 70-80 хувь нь инженер хүмүүс биш ч хүнтэй харилцах чадвар нь маш өндөр хөгжсөн байдаг тул бүгд л бие биетэйгээ маш хүндэтгэлтэй, нээлттэй харьцдаг. Дарга цэргийн асуудал нь зөвхөн албан тушаал (position) дээрээ л харагдахаас биш, бодит харилцаан дээр бүгд тэгш эрхтэй, бүтээмж рүүгээ чиглэж ажилладаг. Мөн аюулгүй ажиллагааг номер нэгт авч үздэг учраас тухайн багт орж байгаа бол компаниас бүх аюулгүй ажиллагааны хувцас хэрэгсэл, тоног төхөөрөмжөөр бүрэн хангаж өгдөг. Ажлын өмнө маш олон сургалтуудад хамрагдаж, сертификатаа авч, шалгуулж байж сая нэг ажлаа эхлүүлдэг журамтай. Энэ бүхнийг хөндлөнгийн хянагч буюу гуравдагч этгээд нь шалгаж хянадаг.

Ногоон барилгын чиг хандлагын талаар мэдээлэл өгөөч?

Австрали улсад барилгын салбарын ногоон шилжилт, тогтвортой хөгжлийн бодлого нь дэлхийд тэргүүлэх түвшинд хүрсэн бөгөөд эрчим хүчний хэмнэлт, нүүрстөрөгчийг бууруулахад онцгой анхаардаг.

Нүүрстөрөгчийг бууруулахын тулд шинэ болон хуучин барилгуудыг бүрэн цахилгаанжуулж, сэргээгдэх эрчим хүч (нарны зай хураагуур) ашиглах чиг хандлага их байдаг. Мөн  барилгын эрчим хүч, усны хэрэглээ, хог хаягдлыг бодитоор хэмждэг үнэлгээ болох NABERS & Green Star NABERS системийг ашиглаж байгаа. 

Green Star- ыг Австралийн Ногоон Барилгын Зөвлөлөөс (GBCA) олгодог бөгөөд барилгын зураг төсөл, материал, ашиглалтын үе шатны тогтвортой байдлыг 1-6 хүртэлх одоор үнэлдэг. Түүнчлэн барилгын материалыг дахин боловсруулах, үйлдвэрлэлийн явцад хаягдал бага гаргах, модон хийцийг түлхүү ашиглах болсон.  

Австралийн инженерийн байгууллагаас инженерийн ур чадварыг хөгжүүлэхийн тулд ямар арга хэмжээ авдаг вэ? 

"Engineers Australia" хэмээх байгууллагаас инженерийн тасралтгүй хөгжлийг байнга хянадаг. Инженерүүд жилд тодорхой цагийн (credit) сургалт, хөгжлийн даалгавар биелүүлсэн байх ёстой гэсэн шаардлага тавьдаг. Үүнд шинэ программ судлах эсвэл харилцааны ур чадварын сургалтад суух зэргээр өөрийнхөө сул байгаа ур чадвараа нөхөж, сайжруулах боломжийг бий болгодог. Энэхүү систем нь мэргэшсэн болон мэргэшсэн бус бүх инженерүүдийн хөгжлийг системтэйгээр чиглүүлдэг гэдгээрээ давуу талтай санагдсан.

Инженерийн ёс зүйтэй холбоотой гол шаардлагууд юу байдаг вэ?

Ёс зүйн хувьд маш хатуу зарчимтай. Хэрэв инженерийн ёс зүй зөрчигдсөн, эсвэл захиалагч талаас буруу тооцоо батлуулах дарамт шахалт үзүүлсэн тогтоогдвол маш өндөр торгуультай байдаг. Тиймээс инженер хүн шударга бус шаардлагад үгүй гэж хэлэх зоригтой байхыг тусгасан байдаг. Монголд бол захиалагчийн хүслээр гүйцэтгэх хандлага бий шүү дээ. Харин Австралид инженерийн шударга зарчим хамгийн үнэ цэнтэйд тооцогддог. 

Хэрэв тухайн төсөл дээр аюулгүй ажиллагааны ноцтой зөрчил гарсныг ажилтан удирдлагадаа хэлээд засахгүй байвал, хөндлөнгийн хяналтын байгууллага буюу гуравдагч этгээд рүү гомдол гаргах эрхтэй байдаг. Ингэснээр ажилтан, байгууллага, төр гурав маш нягт уялдаа холбоотойгоор хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлдэг юм. Энд эрх үүргээ дагаад хариуцлага өндөр, мөн торгууль өндөр байдаг.

Headframe shutdown төсөл, Танами уурхай 

Цаашдаа Монголдоо ирж ажиллах уу?  Бусад залуу инженерүүддээ хандаж ямар зөвлөгөө өгөх вэ?

Миний хувьд Австралид сурсан харсан зүйлсээ, мөн өндөр хариуцлагын тогтолцоог Монголдоо очоод бодитоор хэрэгжүүлэх хүсэлтэй байдаг. Монголынхоо болон Австралийн стандартын ялгааг харьцуулан судалж, юун дээр дутмаг байгааг гаргаж ирэх тал дээр түлхүү төвлөрөн ажиллах бодолтой байгаа. 

Гадаадад гарч ажиллаж байгаа ихэнх хүн, тэр дундаа Монгол инженерүүд маань сайн сурч, боловсроод эргээд эх орондоо очиж, сурсан мэдсэнээ зориулна гэсэн төлөвлөгөөтэй байдаг. Би ч мөн адил .

Залуу инженерүүддээ хандаж зөвлөхөд, Монгол залуус гадаадын ямар ч инженертэй харьцуулахад оюун ухаан, ур чадвараар огт дутахгүй, ажлыг цаг тухайд нь амжуулж чаддаг тэсвэр хатуужил сайтай. Гол сул тал нь харилцааны асуудал хэлний бэрхшээл гэж харж байна даа, монголд сураад төгсөж ажил дээр гарч байгаа залуу инженерүүд маань гадаад хэлний мэдлэг, өөрийгөө ойлгуулах тал дээр илүү ажиллах хэрэгтэй санагдсан. Хоёрдугаарт, инженерүүд маань уламжлалт хайрцагт битгий ороорой. Хайрцагнаасаа гарч сэтгэж, хамгийн чухал нь харилцааны ур чадвар буюу "Soft skill", "Communication skill"-ээ маш сайн сайжруулах хэрэгтэй гэж боддог. Олон улсын 2 том компанийн мэргэжилтнүүдээс сурсан сургамж маань надад маш их хэрэг болдог Самсунг компанийн хэзээ ч ямар нэгэн зүйлд хайнга хандаж болохгүй гэсэн хатуу зарчим, тууштай хичээл зүтгэл нь ажлыг алдаа мадаггүй, чанартай хийхэд маш их тус болдог.

Харин Рио Тинто, Оюу Толгойн хувьд хүн бүрийн санаа бодлыг сонсож, дарга цэрэггүй нэг түвшинд чөлөөтэй харьцдаг нь ажлыг илүү бүтээлч, аюулгүй болгодог. 

Бидний урилгыг хүлээн авч, барилгын салбарынхандаа туршлагаасаа хуваалцсан танд маш их баярлалаа! Таны цаашдын ажил хөдөлмөрт өндөр амжилт хүсье.