2026 оны архитектурын чиг хандлагад барилгыг барьснаас хойш 50–100 жилийн дараа хэрхэн "буцааж задлан, материалыг нь дахин ашиглах вэ" гэдэг төлөвлөгөөг зураг төслийн шатанд заавал тусгадаг болсон. Энэхүү хандлагын хамгийн тод жишээ бол Нидерланд улсад байрлах, 2019 онд ашиглалтад орсон Triodos Bank-ны төв байр юм.

Бидэнд гэрлийн бүрхүүл хэрэггүй, гэрэлтүүлэг л хэрэгтэй. Бидэнд хөнгөн цагаан хэрэггүй, цонхны хүрээний үйлчилгээ л хэрэгтэй." — Томас Рау

“Лего” барилга буюу Материалын банк

Архитектор Томас Раугийн боловсруулсан 12,994 м² талбай бүхий энэ төсөл нь барилгыг "зардал" биш, харин ирээдүйд дахин ашиглагдах үнэ цэнтэй материалын нөөц буюу “материалын банк” хэмээн тодорхойлдог.

●    Барилгын бүтээцийг угсрахдаа нэг ч хадаас, цавуу ашиглаагүй. Үүний оронд 165,312 ширхэг эрэг боолтоор бэхэлсэн тул барилгыг ашиглахаа болилоо гэхэд эд хэсэг бүрийг нь мултлаад, дараагийн барилгад ямар ч гэмтэлгүй ашиглах боломжтой.

●    Хэрэв 50 жилийн дараа барилгыг ашиглахаа болилоо гэхэд эрэг бүрийг нь мултлаад, модон багана, дам нурууг нь ямар ч гэмтэлгүйгээр дараагийн барилгад ашиглах боломжтой. Энэ нь барилгыг "нураах" биш, "буцааж задлах" процесс юм.

CLT (Cross Laminated Timber) Технологи: Модон "Ган"

Энэхүү барилгын араг ясыг бүхэлд нь CLT буюу давхарласан наамал модоор босгосон. Энэ нь тусгайлан боловсруулсан технологи юм.

●    Модны ширхгийг зөрүүлж наасан тул ган болон бетонтой дүйцэхүйц даац авах бат бөх чанартай

●    Барилгын бүтээцэд ашигласан 2000 м³ мод агаараас 1,633,000 кг CO₂-ийг өөртөө шингээж хадгалсан.

●   Хүмүүс модыг амархан шатна гэж айдаг ч том хэмжээний CLT гуалин нь галд өртөхдөө гадна талаасаа нүүрсжиж, доторх гол хэсгээ хамгаалдаг тул ган хийцээс ч удаан гал тэсвэрлэх чадвартай байдаг.

"Материалын паспорт"-ын эдийн засгийн бодит үнэ цэн

Triodos Bank-ны төв байрыг “материалын банк” болгож буй гол механизм нь Madaster платформ дээр суурилсан Материалын паспорт юм. Энэ нь барилгын эд анги бүрд олгогддог дижитал “төрсний гэрчилгээ” бөгөөд тойрог эдийн засгийг бодит амьдралд хэрэгжүүлэх гүүр болж ажилладаг.

Уламжлалт аргаар барьсан барилгыг нураахад материалын үнэ 90% нь үнэгүйдэж, ихэнх нь хог болж устдаг. 

Харин Triodos Bank-ны шийдэл дараах давуу талтай:

●    Барилгын нийт материалын 40–50% нь 50 жилийн дараа ч зах зээлийн анхны үнээсээ буурахгүй байх боломжтой гэж тооцоолсон. Энэ нь үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлд шинэ стандарт тогтоож байна.

●    Барилгын ашиглалтын хугацаа дуусахад гарах хог хаягдал тэг. Учир нь бүх эд ангиудыг эрэг боолтоор нь салгаж, гэмтэлгүйгээр дараагийн барилгад дахин ашиглах эсвэл зах зээлд эргүүлэн борлуулах боломжтой.

Madaster 

Madaster нь барилгын бүх материал, эд ангийн мэдээллийг төвлөрүүлэн бүртгэдэг дижитал платформ бөгөөд эдгээрийг зардал биш, хөрөнгө гэж үнэлэх боломжийг бүрдүүлдэг. Энэхүү систем нь барилгын 3D дижитал загвар (BIM)-тай шууд холбогддог тул аль нэг хэсэгт өөрчлөлт гарсан тохиолдолд тухайн элементийн нарийвчилсан хэмжээ, үйлдвэрлэгч, материалын найрлага, суурилуулсан хугацаа зэрэг бүх мэдээллийг шууд харах боломжтой. Ингэснээр засвар үйлчилгээ, солих, дахин ашиглах үйл явц илүү хурдан, үр ашигтай болдог.

Мөн систем нь барилгад ашигласан материалын дахин боловсруулсан (recycled) болон ирээдүйд задлан авч дахин ашиглах (reusable) хувийг тооцож, барилгын тойрог чанарын түвшнийг тоон үзүүлэлтээр илэрхийлдэг. Үүнтэй зэрэгцээд Madaster нь барилгын материал бүрийг зах зээлийн үнэтэй холбон бүртгэдэг тул түүхий эдийн дэлхийн зах зээлийн үнэ өөрчлөгдөхөд барилгын нийт материалын хөрөнгийн үнэлгээ мөн шинэчлэгддэг.

Жишээлбэл, модны зах зээлийн үнэ өсөхөд тухайн барилгад ашигласан CLT хийцийн хөрөнгийн үнэлгээ дагаж нэмэгдэнэ. Ингэснээр барилга нь элэгдэж үнэ цэнээ алддаг объект бус, харин үнэ цэнээ хадгалж, зарим тохиолдолд өсгөж болох материалын нөөц болж хувирдаг. Энэ нь тойрог эдийн засгийг бодит амьдрал дээр хэрэгжүүлэх гол тулгуур болдог.

"Амьсгалах" Дизайн ба Ухаалаг Инженерчлэл

Triodos Bank-ны төв байр нь барилгын салбарт байгаль орчныг сүйтгэгч бус, нөхөн сэргээгч байр суурьтай архитекторын шийдлийг амьдрал дээр баталсан жишээ юм. Архитектор Томас Рау барилгыг хүрээлэн буй орчинтой “эвлэрүүлж”, амьд организм мэт ажиллахаар зохион бүтээжээ.

●    Шилэн фасад нь өдрийн гэрлийг бүрэн ашигласнаар цахилгаан гэрэлтүүлгийн зардлыг бууруулдаг бөгөөд нээлттэй, ногоон орчны мэдрэмж нь ажилчдад ойн дунд байгаа мэт тайван уур амьсгалыг бүрдүүлж, стрессийг бууруулан бүтээмжийг нэмэгдүүлдэг.

●    Барилга нь энерги эерэг бүтэцтэй бөгөөд V2G (Vehicle-to-Grid) технологиор зогсоол дээрх 120 гаруй цахилгаан машиныг ашиглан нарны илүүдэл энергийг цэнэглэж, хэрэгцээтэй үед эрчим хүчийг буцаан авч, барилгыг “хөдөлгөөнт батарей” болгон ашигладаг.

●    Мөн барилга нь байгалийн дархан цаазат бүсэд байрлах тул дээвэр, фасад дээр шувууд үүрлэх, ховор шавжууд амьдрах инженерчлэлийн нүхтэй, хур тунадасны усыг хөрсөнд шингээж ургамлыг тэтгэх байгалийн шүүлтүүртэй “амьд ногоон арал” болжээ.

●    Барилгын бүтээцэд ашигласан 2000 м³ мод нь агаараас ойролцоогоор 1.6 сая кг CO₂-ийг шингээж хадгалдаг, ингэснээр нүүрстөрөгчийн ул мөр багасдаг.

Triodos Bank-ны төв байр нь архитектур, инженерчлэл, эдийн засаг, экологийн бүх чиглэлээр тойрог эдийн засгийн загварыг амьдрал дээр хэрэгжүүлсэн ирээдүйн барилгын шинэ стандартын тод жишээ болжээ.

Барилга МН сэтгүүлийн 190 дэх дугаараас ...