Өнөөдөр дэлхийн хэмжээнд эрчим хүчний хэрэглээний 40%, хүлэмжийн хийн ялгарлын 30 гаруй хувийг барилгын салбар дангаараа бүрдүүлж байна. Тиймээс ч уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг барилгын салбар нь эрчимтэйгээр "Ногоон шилжилт" хийж байгаа билээ. 

Монгол Улсын барилгын салбарт ч "ногоон" шилжилт эрчимжиж буйн тод жишээ бол сүүлийн жилүүдэд LEED, EDGE зэрэг олон улсын ногоон барилгын стандартыг хангасан барилгууд нэмэгдсээр байна. Энэ удаагийн дугаартаа “Инвескор Проперти” ХХК-ийн хэрэгжүүлсэн Ай Си Тауэр (IC Tower) төслийг онцолж байна. Энэхүү төсөл нь  ‘EDGE ADVANCED’ түвшнийг хангасан Монголын анхны ногоон оффис болж буй. Ихэнх төслүүд ихэвчлэн зураг төслийн шатнаас эхлэн ногоон стандартыг төлөвлөдөг. Тэгвэл IC Tower нь хэдийнээ ашиглалтад орсныхоо дараа барилгадаа техникийн шинэчлэлт, менежментийн сайжруулалт хийж олон улсын өндөр босгыг давсан гэдгээрээ онцлог юм. Тэд техникийн үзүүлэлтээ илүү сайжруулснаар, 

●    Эрчим хүчний хэмнэлт: 41%

●    Усны хэмнэлт: 35%

●    Материал дахь "Embedded Carbon" буюу нүүрстөрөгчийн биет үзүүлэлт: 29% бууруулж чадсан байна. 

Тиймээс энэ удаагийн дугаартаа хэрхэн эрчим хүч, ус, дулаанаа хэмнэх сайжруулалтыг хийж ногоон барилгын шаардлагыг хангасан талаарх тэдний туршлагаас хуваалцаж байна. 

Төслийн координатор С. Номгулан: “Усны хэмнэлттэй цорго суурилуулах, хэрэглээний хяналтын тоолуур, автоматжуулалт  зэрэг хэсэгчилсэн шийдлүүд нь стандартыг хангахад гол нөлөө үзүүлсэн” 

EDGE advanced гэрчилгээний онцлог нь юу вэ? 

EDGE гэрчилгээ нь барилгын салбарт эрчим хүч, усны хэрэглээ болон материалын үйлдвэрлэлийн явцад зарцуулагдах эрчим хүчийг хэмнэх зорилготой олон улсын стандарт бөгөөд EDGE Standard,  EDGE Advanced, Zero Carbon гэсэн 3 төрөл байдаг.  

EDGE Standard нь барилгын эрчим хүч, ус, материалын хэмнэлт тус бүр дээр 20% болон түүнээс дээш хэмнэлт үзүүлсэн байх. EDGE Advanced нь эрчим хүчийг 40%   - аас дээш,  Zero Carbon нь тухайн барилга нь 100% нүүрстөрөгчийн ялгаралгүй буюу сэргээгдэх эрчим хүч ашигласан байх шаардлагатай байдаг. Манай хувьд EDGE Advanced гэрчилгээний шалгуурыг хангасан. Тиймээс Монголын хамгийн анхны  "EDGE Advanced" гэдэг сертификатыг авсан оффис болсон. 

Баригдчихсан барилга дээр ногоон барилгын гэрчилгээг авсан туршлагаасаа хуваалцвал?

Дөнгөж барьж байгаа барилга нь ногоон барилгын гэрчилгээ авахдаа зураг төслийн шат болон барилга угсралтын шатны аудит хийгддэг. Манай хувьд баригдчихсан барилга учраас шууд 'Construction' буюу угсралтын шатанд анкетаа явуулсан. Ингэхдээ барилгын зураг, ашигласан барилгын материалууд болон хийсэн бүх сайжруулалтаа баримтжуулж аудитын баг руу явуулсан. Аудиторууд ирж шалгаад, бүх зүйл техникийн шаардлагад бүрэн нийцэж байгаа эсэхийг баталгаажуулснаар сертификатаа гардан авсан. 

Баригдсан барилгын эрчим хүчний хэмнэлтийг сайжруулахад бүтцийн хувьд томоохон өөрчлөлт хийх боломж хязгаарлагдмал байдаг. Үндсэн хийцэд өөрчлөлт оруулах нь техникийн хувьд хэт төвөгтэй, эдийн засгийн хувьд өндөр зардалтай. Манай оффисын барилга нь анх баригдахдаа харьцангуй бага дулаан алдагдалтай баригдсан байсан нь давуу тал болсон. Жишээ нь цонхоо анхнаасаа гурван давхар шиллэгээтэй шийдсэн учраас шууд шаардлага хангасан. Харин усны хэмнэлттэй цорго суурилуулах, хэрэглээний хяналтын тоолуур (meter) нэмж байрлуулах, автоматжуулалт  зэрэг хэсэгчилсэн шийдлүүдийг хэрэгжүүлсэн.

EDGE гэрчилгээ авах явцад ямар нэмэлт шийдлүүдийг хэрэгжүүлж, шаардлагыг хангаж чадсан бэ?

Төслийг анх эхлэхдээ EDGE гэрчилгээ авахаар төлөвлөөгүй байсан ч барилгын зураг төслийг боловсруулахдаа Монгол улсын дулаан хамгаалалтын нормын дагуу хана, хучилт болон шалны дулаалгад онцгойлон анхаарсан. 

EDGE гэрчилгээг хангах үйл явцад зураг төслөөс эхлээд ашигласан материалын гарал үүсэл, техникийн үзүүлэлтийг баримтжуулж, биет угсралттай нь тулгаж шалгадаг нарийн дараалалтай явагддаг юм билээ. Манай барилга хэдийнээ баригдчихсан байсан тул бид ашиглалтын үеийн хэмнэлтийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр техникийн шинэчлэлүүдийг хийсэн. Жишээлбэл, 

●    Усны хэмнэлт дээр EDGE-ээс тавьдаг гол шаардлагуудын нэг бол цоргоноос минутад урсах усны хэмжээг багасгах байдаг. Үүний дагуу бид барилгын бүх сангийн тоноглолыг сольж, мэдрэгчтэй болон усны зарцуулалт багатай цоргонуудыг суурилуулсан. Ингэснээр оффисын хэмжээнд усны хэрэглээг бодитоор бууруулж чадсан. 

●    Эрчим хүчний хэмнэлтийн хувьд оффисын ажилтнууд компьютер, гэрэлтүүлэг зэргийг шаардлагагүй үед асаалттай орхих нь цахилгааны зардал нэмэгдэх гол шалтгаан болдог. Бид энэ асуудлыг ухаалаг системээр шийдэж, нийтийн эзэмшлийн талбайн гэрэлтүүлгийг бүрэн мэдрэгчтэй (автомат) болгон шинэчилсэн. Барилгын тоног төхөөрөмжүүд, ялангуяа усны насос нь цахилгаан их зарцуулдаг. Иймээс бид бүх насосыг инвертер (Inverter) системтэй болгосноор эрчим хүчний зарцуулалтыг эрс бууруулж, системийн ажиллагааг илүү ухаалаг болгосон.

Давхар бүрийн цахилгааны өрөөнд цахилгааны хэрэглээг хянах ухаалаг тоолууруудыг (Smart Meter) байршуулсан. Эдгээр тоолуур нь хэрэглээний өөрчлөлтийг бодит хугацаанд хэмжиж, хэмнэлтийн үр дүнг тоон үзүүлэлтээр харах боломжийг олгодог.

Эдгээр сайжруулалтыг хийсний дараа аудитын багаас шалгалт хийж, олон улсын стандартад нийцэж байгааг баталгаажуулсан. 

Материал дахь нүүрстөрөгчийн ялгарлыг 29% бууруулсан юм байна. Хэрхэн энэ шалгуурыг хангасан бэ? 

Барилгын материалын түүхий эдийн олборлолт, үйлдвэрлэл, тээвэрлэлтийн шатанд ялгардаг "нүүрстөрөгчийн биет үзүүлэлт" (Embodied Carbon)-ийг бууруулах нь EDGE стандарт, тэр дундаа ADVANCED түвшний гэрчилгээ авахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. IC Tower төсөл нь энэхүү үзүүлэлтийг суурь түвшнээс 29%-иар бууруулж чадсан. 

Тухайлбал, манай төсөлд барилгын материал нийлүүлсэн компаниудаас ирүүлсэн бүх материалын техникийн үзүүлэлт, үйлдвэрийн тест репорт (Test Report)-уудыг архивласан байсан. Тиймээс материалын чанар болон техникийн үзүүлэлтийг баталгаажуулахдаа энэхүү дата мэдээллээ EDGE-ийн үнэлгээний багт гарган өгч, материалын нөлөөллийг бодитой тооцоход гол хөшүүрэг болсон.

Барилгын үндсэн хийцэд орсон материалын нөлөөллийг бууруулахдаа зураг төслийн нарийвчилсан тооцооллын үндсэн дээр арматурын орцыг оновчтой бууруулж чадсан. Мөн бетон зуурмагийн нүүрстөрөгчийн ялгарал багатай (low-carbon concrete) орцыг сонгох, нийлүүлэгч талд техникийн өндөр шаардлага тавих замаар бууруулж чадсан. 

Барилгын үндсэн хийцээс гадна дотоод засал, интерьерийн материалуудад ач холбогдол өгсөн. Жишээлбэл, оффисын дотоод интерьерт ашигласан хавтангууд нь үйлдвэрлэлийн явцад нүүрстөрөгчийн ялгарал багатайгаас гадна хүний эрүүл мэндэд хор нөлөөгүй материалуудыг сонгосон.  Эдгээр  хавтангууд нь ашиглалтын хугацаа дууссаны дараа ч байгальд шингэх чадвар сайтай буюу дахин боловсруулах боломжтой гэдгээрээ давуу талтай байсан. 

Үүнээс гадна тээвэрлэлтийн явцад үүсэх нүүрстөрөгчийн мөрийг бууруулахын тулд дотоодоосоо материалаа худалдан авах бодлогыг баримталсан. Ихэнх материалаа дотоодоосоо авч, нарийн технологийн цөөн материалыг л импортоор авсан нь энэ шаардлагыг хангахад эергээр нөлөөлсөн.

Барилгын агааржуулалтын системийн хувьд ямар шийдэл нэвтрүүлсэн бэ? Нэмэлт шинэчлэл хийсэн үү?

EDGE гэрчилгээг бүр анхнаас нь буюу зураг төслийн шатанд төлөвлөсөн бол илүү өргөн хүрээний шинэчлэл хийх боломжтой байсан. Гэвч барилга ашиглалтад орсны дараа гэрчилгээжүүлэх процесс эхэлсэн тул бид агааржуулалт, эрчим хүч, усны хэмнэлтийн үндсэн шаардлагуудыг хангахад анхаарч ажилласан.

Агааржуулалтын системийн тухайд бид дараах шийдлийг нэвтрүүлсэн:

●    Барилгын бүх оффисын өрөөнд бохир агаарыг гадагшлуулж, гаднаас цэвэр агаар сэлгэх зориулалттай агаар боловсруулах 5 том төхөөрөмжийг суурилуулсан. Энэхүү систем нь 15 давхар барилгыг бүхэлд нь хамардаг бөгөөд 3-9 дүгээр давхар болон 10-15 дугаар давхар гэсэн хэсгүүдэд хуваагдан, өвөл зуны алинд нь ч агаар сэлгэлтийг тасралтгүй хийдэг.

●    Гурван шатлалт шүүлтүүр: Гаднаас авч буй агаарыг гурван үе шатлалаар шүүдэг. Ингэснээр хотын утаа, тоос тоосонцор болон хүний нүдэнд үл үзэгдэх нарийн бохирдлуудыг бүрэн шүүж, оффисын доторх агаарын чанарыг эрүүл ахуйн стандартын дагуу цэвэр байлгадаг.

●    Температур тохируулга: Өвлийн улиралд гаднах хасах градустай хүйтэн агаарыг боловсруулж, дотор орчинд +18 градус хүртэл халааж өгдөг. Энэ нь ажилтнуудын ажиллах орчны тав тухыг бүрэн хангадаг.

Ингэж агаар өгөх болон сорох нэгдсэн системийг төлөвлөснөөр агаар сэлгэлтийг зөвхөн гадагшлуулах бус, цэвэр агаараар тогтмол нөхөх ухаалаг шийдлийг хэрэгжүүлсэн. 

IC TOWER онцлох шийдлүүдээс… 

Эрчим хүчний үр ашиг (41% хэмнэлт)

●    Цонх, ханын харьцаа (WWR): IC Tower-ийн хувьд дулаан алдагдлыг тооцож цонхны талбайг оновчилсон нь зуны улиралд хөргөлтийн, өвлийн улиралд халаалтын ачааллыг бууруулсан.

●    Дулаан дамжуулалтын илтгэлцүүр (U-value): 3 давхар шиллэгээтэй хөнгөн цагаан цонх нь гадна орчны температурын нөлөөг багасгах өндөр тусгаарлалттай.

●    Гэрэлтүүлэг: 100% LED систем болон хөдөлгөөн мэдрэгчүүд.

Усны хэмнэлт (35% хэмнэлт)

●    Бага урсгалтай цорго: Гал тогоо болон ариун цэврийн өрөөний цоргонууд нь минутад гарах усны хэмжээг хязгаарлах "aerator" буюу агааржуулагчтай.

●    Давхар шатлалт суултуур: Ус зайлуулах хэмжээг (Flush volume) хянах боломжтой систем.

Материал дахь нэгдмэл нүүрстөрөгч (29% бууралт)

Нүүрстөрөгчийн биет үзүүлэлт буюу Embodied Carbon нь тухайн материалыг үйлдвэрлэхээс эхлээд талбай дээр ирэх хүртэлх энергийн зарцуулалтыг хэлнэ.

●    Бүрэн цутгамал хийц: Бетон ба арматурын оновчтой тооцоолол нь хог хаягдлыг багасгаж, түүхий эдийн олборлолтоос үүдэлтэй ялгарлыг бууруулсан

●    Дотоодын нийлүүлэлт: Тээврийн зайнаас хамаарч $CO_2$ ялгарал ихэсдэг. Дотоодын бетон, арматур, дүүргэгч ашигласан нь энэ үзүүлэлтийг 29% болгоход шийдвэрлэх нөлөө үзүүлсэн.