2026 оны улсын төсөв болон мөнгөний бодлогын үндсэн чиглэл батлагдаж, орлого, зарлагын төсөөлөл, чиг баримжаа тодорхой болоод байгаа билээ. Юуны өмнө олон улсын зээлжих зэрэглэлийг тогтоогч байгууллагууд Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг ээлж дараалан сайжруулсан нь 2026 онд гадаад санхүүжилтийн өртөг буурах, цаашлаад гадаад эх үүсвэрийг төр, хувийн хэвшил татан төвлөрүүлэхэд эерэг хүлээлт үүсгээд байна. Манай улсын зээлжих зэрэглэл сайжрахын хэрээр гадаад санхүүжилтийн эх үүсвэр нэмэгдэх, улмаар ногоон зээл, бизнесийн зээлийн хүртээмж цаашид нэмэгдэх нөлөөтэй бөгөөд барилгын салбарт дунд, урт хугацааны эерэг суурийг тавьж байна.

Энэ онд Монгол Улсын дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 102,4 их наяд төгрөгт хүрч, эдийн засаг дунджаар 5,7 хувиар өсөх төлөвтэй байна. Харин инфляцийг 7 хувиас давуулахгүй байхаар тооцоолж байгаа юм. 

Эх сурвалж: Эдийн Засаг, Хөгжлийн яам

Энэ оны нэгдсэн төсвийн тэнцвэржүүлсэн нийт орлого 31,930.0 тэрбум төгрөг, нийт зарлага 32,980.0 тэрбум төгрөг, үүнээс Хөрөнгийн зардал буюу улсын төсвөөр барьж гүйцэтгэх хөрөнгө оруулалтын хэмжээг 8,568.5 тэрбум төгрөг байхаар төсөвлөөд байна. 

2026 оны нийт зарлагыг эдийн засгийн ангиллаар задлан харуулбал,  

Эх сурвалж: Сангийн яам 

“Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 738 төсөл хэрэгжих бөгөөд 3,280.2 тэрбум төгрөгөөр санхүүжүүлнэ.”

Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт, гадаад зээл тусламжийн санхүүжилтийг давын түрүүнд боловсрол /сургууль, цэцэрлэг/, эрүүл мэнд /эмнэлэг/, дэд бүтэц, түүн дотроо эрчим хүчний салбарт нэн тэргүүний төслүүдийг хэрэгжүүлэхэд чиглүүлэх нь тодорхой байна. Өөрөөр хэлбэл Боловсролын яам, Эрүүл мэндийн яам, Зам тээврийн яам, Эрчим хүчний яаманд хамгийн өндөр дүнтэй төсөв батлагдлаа.

Энэ жил томоохон бүтээн байгуулалтын нөлөөгөөр барилгын материалын импорт өсөх төлөвтэй байна. /Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн танилцуулга/

“Харин төсвийн ерөнхийлөн захирагчаар харвал Хот Байгуулалт, Барилга, Орон Сууцжуулалтын сайд нь нийт  246,287.7 сая төгрөг зарцуулах эрхтэй байна.”

Хэрэгжүүлэх онцлох хөтөлбөрүүдээс дурдвал,

●   2021 оноос хойш Барилгын тухай хуулийг шинэчлэн найруулах ажил явагдаж байгаа бөгөөд энэ жил Хот байгуулалт, барилгын салбарын холбогдох хуулийг УИХ болон ЗГ - аар батлуулна.  

●   Дотоодын барилгын материалын үйлдвэрлэгчдийг дэмжиж, татварын хөнгөлөлт үзүүлэхээр "Барилгын материалын үндэсний үйлдвэрлэгчдийг дэмжих хөтөлбөр"-ийг боловсруулж, Засгийн газрын хуралдаанаар хэлэлцүүлж, шийдвэрлүүлнэ.

●Үндэсний орон сууцны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ. Үүнд, Төрийн болон түрээсийн орон сууцны барилгын нэг маягийн зураг төслийг боловсруулж, түрээсийн орон сууцад хамрагдах өрх болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний хувийг нэмэгдүүлэхээр зорьсон байна. 

●   Хархорум хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөө боловсруулж батлуулна.

●   Хүннү хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөний үзэл баримтлалыг боловсруулж батлуулна.

●20 минутын хотын үзэл баримтлалыг хэрэгжүүлэх суурь судалгааг хийж, төлөвлөлтийн зөвлөх үйлчилгээг үзүүлнэ

●  Улсын болон орон нутгийн зэрэглэлтэй дагуул хотын хөгжлийн ерөнхий төлөвлөгөөг 20 минутын хот үзэл баримтлалд нийцүүлсэн жишиг загварыг боловсруулах гэх мэт онцлох ажлууд төлөвлөгдсөн байна. Эх сурвалж: legalinfo.mn

2026 оны төсвийн бодлого –> барилгын салбарт хэрхэн тусгагдав?

2026 оны төсвийн бодлогод баримталж буй гол зарчим бол эдийн засаг дахь төрийн оролцоог бууруулж, хувийн хэвшилд суурилсан өсөлтийн загварыг дэмжих замаар макро тогтвортой байдлыг хадгална гэж үзэж байна. Ерөнхий 10 чиглэлд  бодлого баримтлан ажиллах бөгөөд барилгын салбарт баримталж буй онцлох чиглэлүүдээс дурдвал, 

● Орон сууцны төрөлжсөн банк байгуулж, зээлийн хүртээмжийг сайжруулах замаар барилга, үл хөдлөх салбарын үйлдвэрлэл, ажил эрхлэлтийг дэмжинэ.  

●Төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн тухай хуулийг хялбаршуулж, төр шаардлагатай зарим хөрөнгө оруулалтыг хувийн хэвшилтэй хамтран хэрэгжүүлэх эрх зүйн орчныг бүрдүүлнэ. 

●   Орлогод нийцсэн орон сууцны санхүүжилтийн тогтолцоог бүрдүүлнэ. 

● Орон сууцны санхүүжилтийн эрх зүйн орчныг бүрдүүлж, орлогод нийцсэн орон сууцны санхүүжилтийн банк байгуулна.  

●Орон сууцны санхүүжилтийн банкны дүрмийн санг бүрдүүлэхэд шаардлагатай эх үүсвэрийг Монголбанкнаас үнэт цаас гаргах замаар бүрдүүлнэ. 

● Орон сууцны зээлийн батлан даалтын тогтолцоог бий болгож, зорилтот бүлгийн зээлдэгч болон хөрөнгөөр баталгаажсан болон барьцаат үнэт цаасыг хамруулах,  хүртээмжийг нэмэгдүүлж, эх үүсвэрийн зардлыг бууруулна… /Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тухай хуулийн танилцуулга/

“Хот - бүтээн байгуулалтаар бөмбөгдөнө”

Нийслэл 2026 оныг “Бизнес эрхлэгчдийг дэмжих жил” болгон зарлаж, барилгын салбарын бүтээн байгуулагчид, хөрөнгө оруулагчдаа дэмжихэд нээлттэй хамтарч ажиллана гэдгээ илэрхийлээд буй. 

Нийслэлийн 2026 оны төсөвт 265 төсөл, арга хэмжээг хэрэгжүүлэхээр 4.6 их наядын төсөв баталсан. Үүний 52.7 хувь нь авто замын салбарт, 32.3 хувь нь хот байгуулалт, инженерийн дэд бүтцийн салбарт, 8.2 хувь нь нийгмийн салбарт, 6.8 хувийг бусад салбарт зарцуулна. Тухайлбал, 12 байршилд 50.4 км авто зам, замын байгууламж шинээр барьж, 33.8 км авто замыг шинэчилнэ. Мөн хоёр байршилд явган хүний гүүрэн гарц, 31 км замын гэрэлтүүлэг хийнэ. 

Улаанбаатар хотын дэд бүтэц, инженерийн барилга байгууламж, шугам сүлжээг нэмэгдүүлэхээр 2026 онд 477 гаруй тэрбум төгрөгийн санхүүжилт бүхий 29 төсөл, арга хэмжээ хэрэгжүүлнэ. 2026 онд 12 байршилд 15.1 км урт зам талбайн борооны ус зайлуулах шугам угсрахад 12.6 тэрбум төгрөг, Сэлбэ, Дамбадаржаа орчимд шинээр барих дэд станцын ажилд 2.4 тэрбум төгрөгийг тус тус санхүүжүүлнэ.

Мөн өмнөх жилүүдэд эхлүүлсэн 139 сургууль, цэцэрлэгийн барилга байгаагаас 44 нь нийслэлийн, 14 нь дүүргийн төсвийн хөрөнгөөр баригдаж байгаа бөгөөд эдгээр барилгуудаа үргэлжлүүлэхээр төсөвт шаардах зардлыг суулгажээ. Мөн нийслэлд шинээр сургууль, цэцэрлэгийн 10 барилгыг нэмж барихаар төлөвлөжээ. Үүнд ерөнхий боловсролын сургууль 6, цэцэрлэг 3, цогцолбор барилга 1 байгаа бол Азийн хөгжлийн банкны хөнгөлөлттэй зээлээр шинээр 18 барилгыг нэмж барихаар судалж байгаа аж 

Улаанбаатарт ирэх онд өрнөх бүтээн байгуулалтууд

32 км урт Туулын хурдны зам: Төслийн нийт өртөг 1.9 их наяд төгрөг. 2026 онд авто зам болон гүүрэн байгууламжийн барилгын ажлыг үргэлжлүүлэн барихаар төлөвлөсөн. Нийслэлийн төсвөөс 538.6 тэрбум төгрөг санхүүжүүлэхээр батлагдсан.  /Эх сурвалж: Нэгдсэн төслийн удирдлагын газар/

Улаанбаатар метро төслийн бүтээн байгуулалтыг 2026 онд эхлүүлнэ. Төслийг хэрэгжүүлэхэд нийт 2,445.2 сая ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай бөгөөд гаднын болон дотоодын хөрөнгө оруулалтаар хийнэ. 

ДЦС-5 цахилгаан станц төсөл: Төслийн нийт хөрөнгө оруулалт 658.5 сая ам.доллар бөгөөд үүний 20 хувийг нийслэлийн төсвөөс, 80 хувийг хувийн хэвшлийн түншлэлээр санхүүжүүлнэ. /Нэгдсэн төслийн удирдлагын газар/

Хот байгуулалтын томоохон хэмжээний бүтээн байгуулалт болох “Сэлбэ 20 минутын хот” төсөл нь 2026 онд нийт ажлын гүйцэтгэлийг 65 хувьд хүргэх зорилт тавьсан. Ингэснээр эхний ээлжийн 3700 айлын орон сууцыг 2027 оны гуравдугаар улиралд ашиглалтад оруулах боломж бүрдэнэ.

Дүүжин замын тээвэр: 2026 оны арван нэгдүгээр сард зорчигчдоо тээвэрлэнэ. Дүүжин замын тээврийн шугамын тоноглолын суурилуулалт 2026 оны нэгдүгээр улиралд эхэлнэ.

“Шинэ тойрог зам” төсөл: 2026-2028 онд газар чөлөөлөлт, нүүлгэн шилжүүлэлт, тоног төхөөрөмж, материал, хангамж зэрэг бэлтгэл ажил болон барилга угсралтын ажлууд хийгдэнэ