Өмнөговь аймгийн Булган сумын уугуул, малчин айлын таван хүүхдийн дунд охин Б.Хоролсүрэн өнөөдөр “Оюутолгой”-н Галын системийн багт техникчээр ажиллаж байна. Тэрээр “эрэгтэй хүн хийдэг” гэх уламжлалт ойлголтыг эвдэж, цахилгаанчны мэргэжлийг эзэмшин, дэлхийн хэмжээний бүтээн байгуулалтад 1300 метрийн гүнд, тас харанхуйг гэрэлтүүлэн ажиллаж буй залуу мэргэжилтэн юм.

Ихэнх хүмүүс хүүхэд байхаасаа л хэн болохоо мөрөөдөн, түүндээ зорьж алхдаг бол түүний замнал огт өөрөөр эхэлжээ. Магадгүй нэг өдрийн гэнэтийн шийдвэр байсан уу, эсвэл хувь заяаны тохиол байсан уу? тэр “Цахилгаанчин” гэх мэргэжлийг сонгосон юм.

ЖААХАН “БИ”

Би ах дүү тавуулаа, ам бүл долуулаа өссөн. Бага насаа төрөлх сумандаа бага сургуулиа төгсөж, дунд ангиасаа аймгийн төв рүү шилжин ирсэн юм. Хүүхэд байхын л хичээлдээ сайн, хөдөлгөөнтэй, сониуч хүүхэд байсан. Юмхнаар юм хийчихдэг хэр нь жоохон залхуурах гээд байдаг талтай. Тийм болохоор өөрийгөө яаж хөдөлгөж, хэрхэн идэвхжүүлэхээ багаасаа л сурчихсан. Дундаж амьдралтай малчин айл таван хүүхдээ эрвийх дэрвийхээрээ л өсгөсөн. Аав, ээжийнхээ тэр их зүтгэлийг мэдэрдэг байсан болохоор 12 дугаар ангиасаа л дэлгүүрт касс хийж эхэлсэн юм. Тэдэндээ бага ч гэсэн нэмэр болохсон гээд их боддог байж билээ. Ажил хийж олсон 800 мянган төгрөгөө (тухайн үедээ л их мөнгө) бүгдийг нь аав, ээждээ аваачиж өгч байсан минь ямар сайхан байсан гээч. 

Арван жилээ төгсөхдөө сурах дургүй гэхээсээ илүү аав, ээждээ дараа болохгүйн тулд шууд ажил хийхээр шийдсэн. Хотод ирж зочид буудлын угтагчаар ажиллах үеэрээ цахилгаанчнаар ажилладаг нэг эгчийг хараад “Эмэгтэй хүн ч гэсэн ийм ажил хийж болдог юм байна” гэж ойлгож, анхны үлгэр дуурайллаа авсан.

Найз Бямбаа маань цахилгаанчны сургалтад суухыг санал болгосон. Би нээх их зүйл бодолгүй найзынхаа зөвлөснөөр цахилгааны 45 хоногийн сургалтад суусан.  "Би ер нь цахилгаанчин болохоос өмнө 'дэв тав' гэсэн, нэлээд түргэн ууртай хүүхэд байлаа. Гэтэл сургалтад суугаад, анхны холболтуудаа хийж эхлэхэд л энэ мэргэжил таалагдсан. Надад хамгийн жаргалтай нь нарийн холболт зургийн дагуу хийгээд суух. Тэр үед хамаг стресс тайлагдаад, бодол санаа зөвхөн тэр утаснууд дээр төвлөрч, нэг төрлийн бясалгал хийж байгаа юм шиг амар амгаланг мэдэрдэг. Энэ л мэдрэмж намайг цахилгаанчин мэргэжилд дурлуулсан байх.

Сургалтаа төгсөх дөхөөд би "MCS" компанид анкет бөглөсөн. Өөртөө яасан ч итгэлтэй байсан юм. Угаасаа ганц бахархмаар юм маань тэр дээ. Тэгсэн нэг өдөр надтай холбогдоод ажилд авсан. Ингэж л Оюутолгойд ажиллах боломж нээгдсэн. Энэ бол миний амьдралын хамгийн азтай тохиолдол. Анх ажилд ороход "Би чадах болов уу" гэж эмээж байсан ч хамт ажилладаг ах нарынхаа заавар зөвлөгөө тусламжийн хүчинд “Жаахан би” өнөөдрийн цахилгаанчин болон төлөвшсөн дөө. 

МИНИЙ МЭРГЭЖЛИЙН ҮНЭ ЦЭН

Эмэгтэй цахилгаанчин байхын давуу тал нь схем зураг унших, холболт хийхдээ маш хянамгай, нямбай ханддагт юм болов уу. Хүмүүс надаас "Эмэгтэй хүн байж яагаад ийм хүнд мэргэжил сонгосон юм бэ?" гэж их асуудаг. Бидний ихэнх нь цахилгаанчин гэхээр айл айлд очиж тог холбодог хүнээр төсөөлдөг. Гэтэл энэ мэргэжил  чинь барилгын угсралт, үйлдвэрийн, гадаргуун өндөр хүчдэлийн шугам, галын систем, автоматжуулалтын техникч гэх мэт олон салбарт хуваагддаг, ажиллах орчин, хүчдэлийн хэмжээнээсээ хамаараад өөр өөр байдаг. Сонирхолтой сайхан мэргэжил шүү гэж хэлдэг. 

Миний ажлын хамгийн сайхан мөч бол тас харанхуй газарт эхнээс нь кабель татаж, холболт хийгээд гэрэл асаах. Тэр мэдрэмж гайхамшигтай. Оюутолгойн "Main Workshop", "Truck Workshop" зэрэг томоохон бүтээн байгуулалтууд дээр гар бие оролцож, ажлаа дуусгаад, харахад өөрөөрөө болон баг хамт олноороо үнэхээр их бахархсан.

Өнөөдөр би Галын системийн багт шилжин ажиллаж байгаа. Утаа мэдрэгчээс эхлээд бороожуулагч системийн усны шугам хүртэлх бүхэл бүтэн аюулгүй байдлын гинжин хэлхээг хариуцдаг. Энэ ажил маань цахилгаанаас гадна сантехник, автоматжуулалт гээд олон салбарын мэдлэгийг нэгтгэхийг шаарддаг тул байнга суралцах хэрэгтэй байдаг. Энэ нь надад сонирхолтой, өгөөжтэй байдаг.

Мэдээж хүнд кабель татах, боолт чангалах үед эмэгтэй хүн учраас хүч дутах үе гардаг ч "Хүмүүс чадаж байхад би яагаад чадахгүй гэж?" гээд хор шар хөдлөөд “чи чаднаа” гээд өөрийгөө хурцлаад урагшилдаг. Өөрийгөө эмэгтэй хүн гээд хэзээ ч хойш суудаггүй, бусадтайгаа адилхан хүнд хүчир ажил байсан хамтдаа нугалж, адилхан хариуцлага үүрэхийг хичээдэг.

Миний хувьд энэ мэргэжил маань бахархал, өөрийгөө сорьж, хөгжүүлж, өдөр бүр шинэ зүйлд суралцах хамгийн үнэ цэнтэй боломж юм.

МЭДЭХГҮЙГЭЭ БИТГИЙ АЙГААРАЙ. МЭДЭХИЙГ ХҮСЭХГҮЙ БАЙГААГААСАА АЙДАГ ХҮН БАЙГААРАЙ

Арван жилийн сурагчид “Яаж тань шиг болох вэ?” цахилгаанчин болохын тулд ямар хичээлдээ сайн байх хэрэгтэй вэ?  гэж их асуудаг. Би “Хамгийн гол нь мэргэжилдээ дурлаж, сонирхолтой байх хэрэгтэй шүү гэж хэлдэг.  Мэргэжилдээ дурлахгүй бол үр дүн гарахгүй. Цаг хугацаа, зардал мөнгөний гарз биз дээ. 

Ажлын байран дээр гарсны дараа ч сониуч байж, бусдаас суралцах нь хамгийн чухал юм билээ. Мэддэггүй зүйлээ асуухаас бүү ич. Асууж байж л алдаа гаргахгүй ажиллаж сурна. Асуухаас санаа зовоод алдаа гарвал тэр чинь харин хамгийн ичмээр, аймаар зүйл шүү дээ. Цахилгаан бол алдааг уучилдаггүй салбар. Тиймээс цахилгаанчин хүн хэзээ ч алдаа гаргах эрхгүй гэсэн үг. Хамгийн чухал зүйл бол Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал (ХАБ) юм.

Одоо надад сурах зүйл маш их байна. Манай ажлын давуу тал нь мэргэжлээрээ 2-3 жил ажилласны дараа цааш сурах боломж нээгддэг. Би яг энэ боломжоор илүү мэргэшиж, инженер болох том зорилго тавьсан. Мэргэжлийнхээ хувьд олон улсын жишээг харахад зөвхөн барилгын угсралт дээр ажиллах биш, гадаргуун цахилгаанчны ажил яг ямар байдгийг мэдэхийг хүсдэг. Тиймээс өөрийгөө улам мэргэшүүлж, том төслүүд дээр ажиллахыг хүсэж байна. Тэгээд Тавантолгойд ажиллаж үзэхийг хүсдэг. Мөн “МАК” компанид ажиллах, тэдний алтны уурхайг биеэр нь харах хүсэлтэй. Ер нь цаашдын зорилго маань том компаниудад ажиллах, мэргэжлийн хувьд туршлага хуримтлуулахад төвлөрсөн байна.

Одоо би 25 настай. Миний бодлоор 20-30 насыг туршлага хуримтлуулах, мэдлэгээ нэмэх нас гэж боддог. Тиймээс 30 нас хүртлээ туршлагаа зузаатгаж, мэргэжлийн англи хэлээ сайжруулна.Туршлагатай мэдлэгтэй мэргэжилтэн болчихсон байхад цалингаа ярьж болно шүү дээ тийм ээ. 

Аав маань намайг анх цахилгаанчин болно гэхэд итгэдэггүй байсан ч одоо охиноороо үнэхээр их бахархдаг. Ээж маань “Миний охин мундаг инженер болоорой” гэж үргэлж захидаг.  

Энэ миний түүхийн дөнгөж эхлэл нь …Би чадна аа.

ТЭНГИС ДАЛАЙ ҮЗҮҮЛНЭ ЭЭ ОХИН НЬ

Би гэр бүлийнхээ хамгийн эрх нь, одоо ч аав ээждээ "нялх" хэвээрээ. Намайг бага байхад аав, ээж хоёр маань бид тавыг дагуулаад аймгийн хамгийн том "Гандрикс" гээд дэлгүүр рүү дагуулж явсныг санадаг. Тэндээс тавууланд маань өвлийн куртка авч өгч байсан. Боломжоороо л биднийг хувцасласан байх. Гэтэл өөр шинэ хувцас авах гэж нэхээд л… хэдэн ч хөлтэй юм. Хэдэн ч гартай юм. Бүү мэд. Хуучнаа өмсөж болохоор байтал шинийг авах гэж аашлаад л… Яг тэр үеийг одоо бодоход "Аав, ээж хоёр минь тавын таван хүүхдийг яаж өсгөж,  яаж болгож байсан юм бол доо" гэж бодохоор өөрийн эрхгүй нулимс цийлгэнэдэг. Бидний хүссэнийг авч өгөх гэж өөрсдөөсөө ямар их зүйлийг харамласан бол… Тэр үед бол ойлгохгүй штээ.  Харин ажил дээр гараад ганц өөрөө өөрийгөө болгох гэж зүтгэж байхад л заримдаа хэцүү санагддаг шүү дээ. Өдийг хүртэл таван хүүхдээ юугаар ч дутаалгүй өсгөж, өдий зэрэгт хүргэсэн аав, ээж хоёрынхоо зүтгэлийг, өөрөө бие даан ажиллаж байж л мэдсэн. 

Мэргэжлээрээ ажиллаж олсон анхны цалингаараа хамгийн түрүүнд нөгөө "Гандрикс" дэлгүүрээс 25 кг будаа аваад гэртээ харьсан. Анхны цалингаараа будаа авбал арвиждаг гэсэн үг сонсож байсан л даа. /инээв/

Одоо би аав, ээжтэйгээ өдөр бүр утсаар ярьдаг. Өнөөдөр ийм ажил хийгээд,  сайн байсан, өнөөдөр ийм алдаа гаргачихлаа гээд ярина. Харин ээж минь сайныг минь тэнгэрт тултал магтаж, алдааг маань  "Маргааш битгий алдаарай, алдаан дээрээсээ суралцаарай" гэж урам өгдөг дөө. Миний аав ээж хоёр маань бид тавын төлөө, одоо бүр гурван ачийнхаа төлөө одоо ч нэг сэтгэлээр  зүтгэсээр байгаа.

Надад дотроо удаан бодож яваа нэг нандин хүсэл байдаг. Тэр хүсэл маань ээж, аав хоёрыгоо гадаад руу аялуулах. Удахгүй биелэх хүсэл учраас ” Ээжээ ааваа охиноо жоохон л хүлээчих.. Тэнгис далай үзүүлнэ ээ охин нь….

#Хэний охин хаа хүрэхийг хэн мэдлээ…

Барилга МН сэтгүүлийн 2026 оны 02 сарын дугаараас ...