Хаалгыг гэрийн тавилга дотоод засал интерьертээ тохируулан тавилгын нэг хэсэг  гэж үзэн өндөр ач холбогдол өгдөг болжээ. Орчин үед хаалгыг мод, төмрөөс гадна шохой,  үртэс, хаягдал модны төрлийн материал, байгалийн зарим эрдэс, хөөсөнцрийн төрлийн  материал зэргийг ашиглан модон мэт харагдах хаалгыг үйлдвэрлэж байна. Хаягдал мод  болон модны төрлийн материал, үртэс зэргийг ашиглан хийсэн хаалгыг шахмал хаалга гэж  нэрлэдэг. Сүүлийн үед шахмал хийцтэй модон хаалгыг өрөө хооронд түлхүү ашиглах  болсон. Харин 2002 оноос хойш БНХАУ-ын төмөр хаалгыг өргөн хэрэглэж эхэлсэн бөгөөд  тухайн үед ашиглагдаж байсан Орос болон гар хийцийн төмрөн хаалгатай харьцуулахад  хөнгөн, засаж сэлбэхэд хялбар, загвар хийц сайтай учраас Монгол улсын зах зээлд хурдан  хугацаанд нэвтэрсэн гэж хэлж болно.  

ҮЙЛДВЭРЛЭЛ 

2025 оны байдлаар Монгол Улсын хэмжээнд хаалга, цонх үйлдвэрлэх чиглэлээр  идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй 250-300 орчим аж ахуйн нэгж, үйлдвэрүүд байна.  Эдгээр үйлдвэрүүдийн дийлэнх нь Улаанбаатар хотод төвлөрсөн байдаг ба үүнээс зөвхөн  хаалганы үйлдвэрлэлээр дагнасан эсвэл хаалганы томоохон шугамтай үйлдвэрүүдийг авч  үзвэл Монгол Улсын хэмжээнд идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж буй 40-60 орчим дунд  болон томоохон үйлдвэр байна. 2025 оны байдлаар дотоодын үйлдвэрүүд дизайны хувьд  Европ болон Солонгос хаалганы өнгө төрхийг бүрэн ижилсүүлж чаддаг болсон.  

Хаалганы дотоод үйлдвэрлэлийн хэмжээ /“м²” (квадрат метр)/

Үйлдвэрлэлийн хүчин чадлын ашиглалт 

2025 оны байдлаар дотоодын хаалганы үйлдвэрүүд суурилуулсан хүчин чадлынхаа ердөө  40-60%-ийг ашиглаж байна. Гэсэн хэдий ч ОХУ болон БНХАУ-аас ирдэг бэлэн хаалганы  эзлэх хувь 2020 онд 70% байсан бол 2025 онд дотоодын үйлдвэрлэл нэмэгдсэнээр импортын  эзлэх хувь 55-60% болж буурчээ.  

ИМПОРТ 

2025 оны байдлаар Монгол Улсын хаалганы зах зээлд дотоодын үйлдвэрлэл  нэмэгдэж импортын хэмжээ 55-60% болсон хэдий ч зах зээлийн худалдан авалтанд хямд  үнэтэй буюу БНХАУ-аас орж ирж буй хаалга давамгайлж байна.  

Төрлийн онцлог, үнийн өөрчлөлт 

Эдийн засгийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан бусад барилгын материалын адил  хаалганы хэрэглээ буурах хандлагатай байна. Улирлын мөчлөгийн улмаас барилга  угсралтын ажил дуусах 10 сарын үед модон хаалганы эрэлт нэмэгддэг. Манай улс тогтвортойгоор нийт 29 улсаас модон хаалга импортолдог. Хаалганы нийт импортын 91%- ийг БНХАУ, БНСУ болон ХБНГУ- аас импортолж байна. Үүний 79%-ийг БНХАУ-ын  модон хаалга дангаараа эзэлж байна. 

Төмөр хаалганы хувьд 2002 оноос эхлэн БНХАУ-аас импортолдог төмөр хаалганы  хэрэглээ хүчтэй нэмэгдэж эхэлснээр ОХУ-ын импортын дүн буурч, нийт импортын 1%- ийг эзэлж байна. Импортын төмөр хаалга нь нийт зах зээлийн 53%-ийг эзэлж байна. Төмөр  хаалганы нийт импортын 89%-ийг БНХАУ, 6%-ийг БНСУ, 2%-ийг ХБНГУ, 3%-ийг бусад  улсууд бүрдүүлж байна. 

Ган хийц болон Төмөр хаалга (Гадна хаалга) 

Төмөр хаалга буюу ган хийцтэй хаалга нь Монголын зах зээлд аюулгүй байдал, дулаан  тусгаарлалтын гол хэрэгцээг хангадаг хамгийн чухал хэсэг юм. 2025 оны байдлаар энэ  салбарын үнэ болон чанарын үзүүлэлтийг нарийвчлан авч үзвэл: 

Төмөр хаалганы ангилал ба үнэ (2025 он) 

Монголын зах зээл дээр Төмөр хаалгыг ерөнхий дараах 3 бүлэгт хувааж үзэх ба:Модон хаалга 

Монголын зах зээл дээр Модон хаалгыг ерөнхий дараах 3 бүлэгт хувааж үзэх ба: 

Шилэн хаалга (Glass Doors)

Оффисын барилга, худалдааны төвүүд болон эмнэлгийн барилгууд нэмэгдсэнээр энэ  төрлийн хаалганы хэрэгцээ өссөн. 

2025 онд хаалганы зах зээл дээр Ган хийцтэй гадна хаалга болон шахмал  дотор хаалга нийлээд нийт мөнгөн эргэлтийн 80%-ийг бүрдүүлж байна. 2023-2025  оны статистик мэдээлэл болон зах зээлийн төлөв байдлаас харахад модон хаалганы  импортын дүн МӨНГӨН ДҮНГЭЭР ӨСӨЖ, харин БИЕТ ХЭМЖЭЭГЭЭР  ТОГТВОРЖИХ хандлагатай байгаа ба сүүлийн 3 жилийн хугацаанд (2022-2024)  модон болон шахмал хаалганы импортын зардал дунджаар 15-20%-иар өссөн. Үүнд  дараах зүйлс нөлөөлсөн байж болзошгүй.  

Монгол Улсын хаалганы зах зээл 2025 оны байдлаар жилийн 109 сая ам.долларын ($380$  орчим тэрбум төгрөг) эргэлттэй салбар болон өргөжсөн байна. Нийт хэрэгцээний 45%- ийг дотоодын 250-300 орчим үйлдвэр, цехүүд хангаж байгаа бол үлдэх 55%-ийг  импортын бүтээгдэхүүн (БНХАУ, ОХУ, Турк) эзэлж байна 

● Технологийн дэвшил: 2025 онд хаалга нь зөвхөн "хаалт" биш, ухаалаг системийн  нэг хэсэг болсон. Ухаалаг цоож (Face ID, хурууны хээ) болон эрчим хүчний  хэмнэлттэй (дулаан алдагдал багатай) хийцлэлүүд борлуулалтын 40 гаруй хувийг  тодорхойлж байна. 

● Дотоодын үйлдвэрлэлийн өсөлт: Сүүлийн 5 жилд дотоодын үйлдвэрлэл импортыг  орлох чадамжаа 15%-иар ахиулж чадсан. Ялангуяа наамал модон хаалганы салбарт  Монгол үйлдвэрлэгчид чанар, уур амьсгалд зохицох байдлаараа Орос, Хятад  хаалгануудыг зах зээлээс түрж байна. 

● Импортын хамаарал: Ган хийц болон модон хаалганы түүхий эд (ган, модон  бэлдэц, цоож, нугас) 80% импортоос хамааралтай хэвээр байгаа нь зах зээлийн үнэ  валютын ханшаас шууд хамааралтай байх нөхцөлийг бүрдүүлж байна. 

● Хэрэглэгчийн зан төлөв: Хэрэглэгчид "хямд үнэ"-ээс илүүтэйгээр "эдэлгээ" (гажихгүй байх) болон "аюулгүй байдал" (ухаалаг цоож, хуяглалт)-ыг эрхэмлэх  болсон нь дундаж үнийн сегментийг өсгөж байна. 

Ирээдүйн төлөв 

Ирээдүйд барилгын салбарын дулаан алдагдлын стандарт улам чангарах тул "Термо"  (Thermal Break) технологи бүхий хаалгануудын эрэлт огцом нэмэгдэх төлөвтэй. Мөн  дотоодын үйлдвэрүүд автоматжуулалтаа нэмэгдүүлснээр "Масс" үйлдвэрлэлийн зардлыг  бууруулж, импортын хямд хаалгануудтай үнээр өрсөлдөх боломж бүрдэнэ. 

Монгол Улсын хаалганы зах зээл "угсардаг" шатнаас "технологийн" шат руу шилжиж  байна.

Барилга МН сэтгүүлийн 188 дахь дугаараас ...