Энэ удаагийн VIP ярилцлагын зочин хоймортоо ЭМ ЭС ЭЛ ХХК - ийн гүйцэтгэх захирал, зөвлөх архитектор Г.Болормааг урьж ярилцлаа. Тэрээр салбартаа 17 жил ажиллаж байгаа бөгөөд 2015 онд Эм Эс Эл компаниа байгуулжээ. 

Юун түрүүнд 10 жилийн ойн баярын мэндийг хүргэе! Барилгын салбартай хэрхэн холбогдож, компаниа байгуулах шийдвэрт хүрч байсан бэ? 

Удам залгаж барилгын салбартай холбогдсон гэж хэлж болох юм. Манай аав барилгын инженер, ээж маань барилгын материалын технологич инженер мэргэжилтэй. Барилгын салбарын гэр бүлд төрж, өссөн болохоор архитектор мэргэжлийг сонгон суралцаж, Конконсалтинг ХХК хэмээх зураг төслийн компаниас ажлын гараагаа эхэлж байлаа. Гараа сайн бол бариа сайн гэдэг шиг энд ажиллах явцдаа их зүйлийг сурсан. Эргээд бодоход удирдлагууд маань намайг бие даан шийдвэр гаргаж, төлөвлөлт хийх боломжийг олгодог байсан нь намайг туршлагажуулж, сайн сургасан гэдгийг ойлгосон. 

2015 онд ЭМ ЭС ЭЛ компаниа үүсгэн байгуулсан. Манай гэр бүлийн хүн мөн архитектор мэргэжилтэй учраас илүү зоригтой шийдвэр гаргаж, хамтдаа ажлаа эхлүүлж байсан. Эхэндээ өөрсдийн мэргэжил, сонирхолдоо хөтлөгдөн бие даан ажиллаж эхлээд тууштай ажилласны үр дүнд ингээд 10 жилийн түүхийг хамтдаа бүтээж, оршин тогтноод, цар хүрээгээ тэлээд явж байна. 

Энэ хугацаанд хэчнээн зураг төсөл дээр ажилласан бэ? Хэд нь бодит барилгын төсөл болон хэрэгжсэн бэ?

Боловсруулсан төслүүдийн дийлэнх буюу ойролцоогоор 80 орчим хувь нь ашиглалтад орж үйл ажиллагаа нь жигдэрсэн байна. Бид энэ хугацаанд сургууль, цэцэрлэг, эмнэлэг, үйлдвэр, спорт цогцолбор зэрэг олон нийтийн барилгын төслүүд дээр түлхүү ажилласан байна. 

Бид Азийн хөгжлийн банкны хөнгөлөлттэй зээлийн хөрөнгөөр хэрэгжиж буй “Эдийн засгийн хүндрэлийн үед боловсролын чанар хүртээмжийг сайжруулах” төслийн хүрээнд нийт 10 цэцэрлэгийн зураг төслийг боловсруулж дуусган, бүгд ашиглалтад орсон. Мөн Азийн хөгжлийн банкнаас Азийн хэмжээнд анхны хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулагдсан “Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн оролцоог хангаж, үйлчилгээг сайжруулах” төслийг хийж гүйцэтгэсэндээ баяртай байдаг. Дээрх төслийн хүрээнд тус зураг төслөөр Монгол улсын бүх аймаг болон Улаанбаатар хотын бүх дүүргүүдэд баригдахаар төлөвлөж байгаагаас одоогоор 7-н аймагт барилга угсралтын ажил дуусаж бүрэн ашиглалтад ороод байна. 

Дээрх төслүүд нь зөвхөн барилга төлөвлөхөөс гадна хүүхэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хүртээмжтэй саадгүй орчин, бие даан сурах, хөдөлмөр эрхлэх орчныг сайжруулахад онцгой анхаарч төлөвлөлтдөө тусгаж өгснөөрөө онцлог юм.

Улаанбаатар хот, Чингэлтэй уулын энгэр дэх Соёл, амралт, аялал жуулчлалын цогцолбор, 2019 он 

Бид Эрчим хүчний зохицуулах хорооны захиалгаар эрчим хүчний хэмнэлттэй, сэргээгдэх эрчим хүчээр хэрэглээгээ хангадаг, илүү үйлдвэрлэсэн эрчим хүчийг түгээх сүлжээнд нийлүүлэх загвар барилга болгох зорилготой зураг төслийг боловсруулсан. Тус барилга маань ашиглалтад орсон бөгөөд эрчим хүчний үр ашигтай, хэмнэлттэй технологийг нэвтрүүлснээр халаалтын жилийн эрчим хүчний хэрэглээ бага болж, цахилгааны эрчим хүчний хэрэглээний 60 хүртэл хувийг сэргээгдэх эрчим хүчээр хангаснаар, жилд 110 тонн нүүрсхүчлийн хийн ялгарлыг бууруулж чадсан. 

Мөн Чингэлтэй дүүрэг дэх Спорт цогцолбор манай онцлох төслүүдийн нэг. Анх цастай өдөр Чингэлтэй хайрханы өвөрт хоосон том талбай дээр очоод спортын цогцолбор баригдах нь гээд төсөөлж байсан бол өнөөдөр тэр бүс нутаг Чингэлтэй дүүргийн иргэдийн амралт, чөлөөт цагаа өнгөрөөх олон улсын стандартын дагуу хийгдсэн цогцолбор болсон байгааг харах сайхан байдаг. 

2024 онд хийгдсэн онцлох төсөл маань “Эрдэнэт Үйлдвэр” ТӨҮГ-аас хэрэгжүүлж байгаа “Хүдэр бэлтгэлийн I шугамыг шинэчлэх ажлын зураг төсөл”-ийг мэргэжлийн баг хамт олонтой хамтран амжилттай дуусгаж хүлээлгэн өгсөн одоогоор барилга угсралтын ажил хийгдэж байгаа. 

“Бүх барилга ижил хүртээмжтэй байгаасай …”

Таныг хамгийн ихээр сорьсон ямар төсөл байсан бэ? 

“Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөгжлийн төв” - ийн зураг төсөл гэж бодож байна. Барилгын хэмжээний хувьд зоорьтой, хоёр давхар боловч Монгол Улсад хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд хүртээмжтэй байдлаар баригдсан анхны барилга гэдгээрээ онцлог. Уг төсөл дээр ажиллахдаа шал, хана, хаалга, бариул, лифт гээд бүх элементийг хүртээмжтэй байлгахаар нарийн шийдлүүдийг тусгаж зурсан нь бидэнд том туршлага болсон.

Манай компанийн хувьд цаашид “Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан” тусдаа барилга барих бус, бүх барилга байгууламжийг хүртээмжтэй төлөвлөх ёстой гэж үздэг. Тиймээс зураг төсөл бүр дээрээ тусгаад явахыг зорьж байгаа. Архитектор, инженерүүд маань ч гэсэн хүртээмжтэй орчныг бүрдүүлэх тал дээр анхаарч ажилцгаая гэж уриалмаар байна.   

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн оролцоог хангах үйлчилгээг сайжруулах төслийн хүрээнд хийгдсэн Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний хөгжлийн төв - 2021 он          

Зураг төслийн хэчнээн компани үйл ажиллагаа явуулж байгаа вэ? 

Зураг төслийн тусгай зөвшөөрөлтэй маш олон компани бий. Үүнээс идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулж байгаа нь цөөн. Зураг төслийн байгууллагын гол онцлог нь зөвхөн архитектор биш олон чиглэлийн инженерүүдийн уялдаа холбоотой хамтын ажиллагаа юм. Нэг барилгын зураг төсөлд дор хаяж 6–7 төрлийн инженер оролцож, зургийг хооронд нь нарийн уялдуулах шаардлагатай болдог. Багийн гишүүд нэг дор ажиллаж, тогтмол уулзаж ярилцаж, мэдээллээ солилцох нь төслийг цогц, оновчтой төлөвлөх үндэс болдог. Ингэж цогцоор нь хариуцлагатай ажиллах компаниуд цөөнгүй байгаа ч нөгөө талдаа ганц нэгээрээ өөрийн хариуцсан хэсгээ зураад бусад хэсэгтэйгээ уялдуулахгүй нь их байна. Тус тусынхаа хариуцсан ажлыг маш сайн гүйцэтгэсэн ч хоорондоо уялдахгүй байвал олон алдаа гарч, чанаргүй барилга баригдахаас гадна угсралт болон ашиглалтын зардал төдий чинээ өсөх эрсдэлтэй. 

Тиймээс цаашид чанартай зураг төсөл боловсруулахын тулд бүх мэргэжлийн инженерүүдийн хамтын ажиллагаа дээр үндэслэсэн зураг төслийг гаргах нь аль ч талдаа чухал. Үүнд хувь хүний болон мэргэжлийн ёс зүй, хандлага, хариуцлагатай байдал хамгийн их нөлөөлөхөөр санагддаг. 

БНХАУ- ын Хөххот, Жан Пэнжү архитектортой уулзаж бүтээлүүдтэй нь танилцав, 2024 он 

Танай компани зураг төсөл, барилгын зөвлөх үйлчилгээ үзүүлдэг бусад байгууллагуудаас ямар гол давуу тал, онцлогуудаараа ялгардаг вэ?

Манай компанийн ялгарах давуу тал бол мэргэжлийн чадварлаг инженер, техникийн ажилтнуудаас бүрдсэн баг, иж бүрэн цогц зураг төсөл боловсруулах юм. Мөн бид төслийн онцлог, чиглэлээс хамааран тухайн салбартаа мэргэшсэн зөвлөх архитектор, инженерүүдтэй хамтран ажилладаг. Жишээлбэл, томоохон үйлдвэрийн барилга, технологийн тусгай зориулалтын байгууламжийн зураг төсөл дээр тухайн чиглэлийн туршлагатай зөвлөхүүдтэй хамтран ажилласнаар илүү оновчтой, стандартын шаардлага хангасан шийдэл гаргах боломж бүрддэг. 

Туршлагатай инженерүүдтэй хамтран ажилласнаар дөнгөж төгссөн болон ажлын гараагаа эхэлж буй залуу мэргэжилтнүүд маань бодит төслийн үйл явцад тэднээс суралцаж, ур чадвараа ахиулах боломж бий болдог. Үүнийг мөн давуу тал гэж хардаг. 

Мөн жил ирэх тусам суурь судалгаагаа маш сайн хийдэг болсон. Судалгаа сайн бол барилгын төлөвлөлт оновчтой болдог.

Судалгааны түвшиндээ ямар судалгаанууд хийдэг вэ? 

Төслийн төлөвлөлтийг эхлэхийн өмнө тухайн байгууламж баригдах орчин, газар зүйн нөхцөл байдлын нарийвчилсан судалгааг зайлшгүй хийдэг. Үүнтэй зэрэгцэн барилга ямар зориулалттай, ямар хэрэглэгчдэд чиглэгдэж байгаа нь хамгийн чухал үзүүлэлт болно. Жишээлбэл ахмад настнуудад, хүүхэд багачуудад, эсвэл залуучуудад зориулсан эсэхээс шалтгаалж архитектур орон зайн төлөвлөлтийн шийдлийг гаргадаг. 

Мөн төсөл тодорхой хэмжээний төсөв, санхүүгийн хүрээнд хэрэгжих учраас хэрэглэгчийн хэрэгцээ, насны бүлэг, үйлчилгээнд тавигдах шаардлага зэрэг мэдээллийг сайтар судалсны үндсэн дээр концепц болон ерөнхий төлөвлөлтөө боловсруулдаг. Үүнтэй уялдуулан дотоодын болон олон улсын холбогдох норм, стандартуудыг харьцуулж судлан хамгийн оновчтой, зөв шийдлийг сонгон зураг төслийн ажлыг эхлүүлдэг. 

“Сургууль, цэцэрлэгийн барилгад байгалийн гэрэлтүүлгийг зөвхөн цонхоор биш олон талаас хүртээмжтэй оруулдаг нь онцлог санагдсан”

Танайх улсын төсвийн олон төслүүд хэрэгжүүлдэг тэр дундаас боловсролын салбарын барилгын зураг төслийн чанар, гүйцэтгэл хэр байгаа талаар сайн мэдэж байгаа болов уу? Төсөв бага үүнийг дагаад чанар ч муу байна гэж шүүмжилдэг. Энэ тал дээр та ямар бодолтой байна. 

Улсын төсвийн сургууль, цэцэрлэгийн барилгуудыг хувийн хэвшлийн төслүүд шиг өндөр гүйцэтгэлтэй, чанартай болгохын тулд бид юу хийж чадах вэ гэдэг дээр бид багаараа ярилцаж сайжруулахаар хичээн ажиллаж байгаа.  Үүний гол хүчин зүйл нь төсөв бус, харин зураг төслийн төлөвлөлт, чанар болон барилга угсралтын явцад зохиогчийн хяналтаа илүү сайжруулах нь чухал гэж харж байгаа. 

Зураг төслийн байгууллагууд төлөвлөлтөө сайн хийж, материалын судалгаа, бүтэц хэсэглэлийг зурагтаа нарийвчлалтай үзүүлж төсөвт тусгавал тэр бүгдийг гүйцэтгэх боломжтой гэж харж байна. Гэхдээ сайн зураг төсөл гарсан ч газар дээр нь зургийн дагуу баригдахгүй байх тохиолдол олон байна. Барилга угсралтын компанийн гүйцэтгэл болон зохиогчийн хяналт хангалтгүй байгаатай шууд холбоотой хэдий ч энэ байдлыг арилгахын тулд улсын хэмжээнд хяналтын тогтолцоо сайжирч, барилга угсралтын компаниуд чадварлаг, ёс зүйтэй, мэргэжлийн баг бүрдүүлж ажиллах шаардлагатай байна. 

Сүүлийн жилүүдэд сургуулийн анги танхим хүрэлцэхгүй, шинээр сургууль барих газар ч үгүй болсон нөхцөлд шинээр баригдаж буй сургуулиудыг өндөр шийдлээр төлөвлөх, эсвэл давхар нэмж өргөтгөх боломж хэр байдаг вэ?

Манай улсын барилгын норм ба дүрэмд цэцэрлэгийн барилгыг 2 хүртэл давхар, сургуулийн барилгыг газар хөдлөлийн баллаас шалтгаалан 3-4 давхар төлөвлөхийг зөвшөөрдөг. Энэ заалт нь хүүхдүүдийн аюулгүй байдлыг хангахын тулд цөөн давхар байгаа хэдий ч онцгой байдлын үед ашиглах орц гарц, шатыг зөв төлөвлөвөл илүү олон давхар барих боломжтой гэж миний зүгээс хардаг. Манай улсад мөрдөгдөж буй дээрх стандарт, норм өөрчлөгдөөгүй цагт хязгаарлагдмал хэвээр байна. 

Ерөнхий боловсролын сургуулийн барилгын төлөвлөлтийн норм 2022 онд шинэчлэгдсэн боловч дээрх заалтанд өөрчлөлт ороогүй. Манай багийнхан гадаадын хэд хэдэн сургуулийн архитектур төлөвлөлттэй танилцаж, ерөнхий боловсролын болон их сургуулийн дотоод зохион байгуулалт, анги танхим, урлаг заал, хөдөлгөөний орчин, орон зай ямар байдгийг бодитоор судалж, танилцаад ирсэн. Бид олон улсын чиг хандлага, шийдлүүдийг дараа, дараагийн төслүүддээ тусгахаар зорин ажиллаж байна.

Гаднын сургуулиудтай танилцахад Монголд хэрэгжүүлэх боломжтой санагдсан зүйл юу байсан бэ?

Тэдний давуу тал нь хүүхдүүд чөлөөтэй хөдөлж, сэтгэн бодох боломж олгодог том, олон зориулалтаар ашиглаж болох нээлттэй орон зайг төлөвлөсөн байсан. Мөн байгалийн гэрэлтүүлгийг зөвхөн цонхоор биш олон талаас хүртээмжтэй оруулж, сурах орчныг эрүүл, тав тухтай болгосноороо онцлог байсан. Мөн урлаг заалны тайз, акустик, интерьерийн шийдэл зэрэг нь энгийн сургуулийн танхим биш, хүүхдийн урлагийн мэдрэмжийг хөгжүүлэхэд зориулагдсан мэргэжлийн танхимтай ижил төлөвлөж байгаа нь таалагдсан. Түүнчлэн лаборатори, туршилтын орчны хүртээмжтэй байдлыг хараад манай сургуулиудад үүнийг төлөвлөх шаардлагатай гэж харсан. 

Олон улсад зураг төслийн байгууллага нь барилгын гүйцэтгэлд хүртэл хяналт тавьж хариуцлага хүлээдэг. Манайд энэ тогтолцоо хэр ажилладаг вэ?

Бидний хувьд зураг төсөл боловсруулахаас эхлээд тухайн барилга ашиглалтад орох хүртэл маш олон асуудлууд тулгардаг. Хариуцлагын тогтолцоог үе шат бүрд нь сайжруулах нэн шаардлагатай байгаа. Сүүлийн жилүүдэд зураг төслийн байгууллага, барилга угсралтын компаниудын уялдаа харьцангуй сайжирсан гэж харж байна. Зураг төслийг боловсруулсан компани тухайн барилгын барилга угсралтын явцад хяналт тавьж, барилгыг хүлээж авах улсын комиссын хэсэгт орж ажилладаг. 

Зураг төсөл боловсруулах болон зохиогчийн хяналт хийх хугацаа болон үнэлгээ бага, барилга угсралтын ажил хийгдэх хугацаа богино байдаг тул олон ажлыг нэг зэрэг зурах, хянах шаардлагатай болдог. Хэрэв үнэлгээ өндөр бол тухайн төсөл дээр зарцуулах цаг хугацааг нэмэгдүүлж илүү нарийвчлалтай, чанартай гүйцэтгэх боломжтой болно.

 “Нэг талаас иж бүрэн бүрэлдэхүүнтэй зураг төслийн компаниуд, нөгөө талаас ганц хүнтэй компаниуд зах зээл дээр зэрэгцэн өрсөлдөж байгаа нь үнэлгээний зөрүүг улам нэмэгдүүлдэг…”

Зураг төслийн зөвлөх үйлчилгээний өнөөгийн үнэлгээ зах зээлийн бодит нөхцөлтэй нийцэж байна гэж үздэг үү? Зэрэг, зэрэг олон төсөл дээр ажилласнаас үүдэх чанарын асуудлын талаар таны байр суурь ямар вэ?

Зураг төслийн үнэлгээг бодохдоо Монгол улсын Барилга, хот байгуулалтын яамнаас баталсан зураг төслийн ажлын жишиг үнэ, барилгын зориулалт, төвөгшилөөс хамаарсан 1 м² талбайн зураг төвийн дагуу үнэлгээг тооцоолон гаргадаг. Гэвч энэ үнэлгээ нь инфляц, эдийн засгийн өсөлттэй уялдаж тэр болгон шинэчлэгддэггүй. Хамгийн сүүлд 2020 онд шинэчилсэн боловч, энэ нь  ковидын өмнөх үе шүү дээ. Ковидоос хойш барилгын материал, хөдөлмөрийн хөлс, түүнтэй холбоотой бүх зардал нэмэгдсэн боловч зураг төслийн жишиг үнэ хэвээрээ байгаа. 

Тиймээс зураг төслийн үнэлгээг бодит байдалтай уялдуулан шинэчлэх, мэргэжлийн ёс зүйг бэхжүүлэх, чанарт суурилсан өрсөлдөөнийг дэмжих нь салбарын хөгжлийг дэмжих  шийдэл гэж бодож байна.

Жишиг үнэлгээ болон зах зээлийн бодит өртөгтэй нийцдэг үү? 

Одоогийн зураг төслийн ажлын жишиг үнийн дагуу зураг төсөл боловсруулахад шаардлагатай зардлыг бүрэн нөхөж чаддаггүй. Хэдийгээр жишиг үнэлгээтэй уялдаж  ажилладаг ч бодит амьдрал дээр үүнээс ч доогуур үнэлгээгээр ажиллах шаардлага тулгардаг. Яагаад гэвэл нэг талаас иж бүрэн бүрэлдэхүүнтэй зураг төслийн компаниуд, нөгөө талаас ганц хүнтэй компаниуд зах зээл дээр зэрэгцэн өрсөлдөж байгаа нь үнэлгээний зөрүүг улам нэмэгдүүлж, нийт үнэлгээг унагахад нөлөөлж байна. 

Зураг төслийн үнэлгээ, хариуцлагыг сайжруулахын тулд ямар өөрчлөлт хийх шаардлагатай гэж үзэж байна вэ?

Мэдээж сайжруулалт, өөрчлөлтийг хийхийн тулд олон асуудлыг шийдвэрлэх шаардлагатай. Биднээс шалтгаалахгүй олон зүйл байгаа хэдий ч бид юуг өөрчилж чадах вэ гэдэг дээрээ нэгдэж ажиллавал илүү зөв гэж харж байна. Барилга угсралтын тарифт цалингийн жишиг үнэлгээ нэмэгдсэн ч зураг төслийн ажлын жишиг үнэлгээ өөрчлөгдөөгүй. Үүнээс хамаарч барилга угсралтын өртөг, зураг төслийн үнэлгээний зөрүү илүү нэмэгдсээр байна. Тэгсэн мөртөө  зураг төсөл зохиогч нарт өндөр хариуцлага ноогддог.Энэ зөрүүг багасгах, үнэлгээг бодитой болгохын тулд зураг төслийн компаниуд нэгдэж, санал хүсэлтээ цаг алдалгүй холбогдох байгууллагуудад хүргүүлэх нь чухал. Одоогоор манай салбарынхан бие биетэйгээ өрсөлдөгчийн байр суурьтай хандаад байгаа нь асуудал болж байгаа хэдий ч нэгдэж сайжруулах бүрэн боломжтой гэж харж байгаа. 

“Хүний нүдэнд харагдахгүй ч дотор агаарын чанар маш чухал учраас халаалт агаар сэлгэлтийн шинэ технологи, төлөвлөлтийг зураг төсөл дээрээ  тусгах нь чухал 

Зураг төслийн ажлууд барилгын ажил зогссон өвлийн улиралд идэвхтэй явагддаг уу?

Манай улсын хувьд хүйтний улиралд барилгын цутгалт гадна ажлууд гүйцэтгэх боломжгүй зогсдог тул энэ хугацаа нь зураг төсөл боловсруулах, төлөвлөлт хийхэд хамгийн тохиромжтой цаг үе байдаг. 

Гэвч бодит байдал дээр захиалагч нар ихэвчлэн дулааны улиралд угсралтын ажил эхлэхтэй зэрэгцэн зураг төслөө эхлүүлж, цагийг нь тулгадаг. Уг нь хүйтний улиралд төсөлдөө саналаа өгч, даалгавраа хамтран боловсруулж сайн бодож төлөвлөн ажиллавал илүү нарийн, оновчтой төлөвлөлт гарна шүү дээ. Тэгснээр барилга угсралтын ажил эхлэх үед зураг төслөө бэлэн болгож болно.

Сүүлийн 10 жилийн хугацаанд зураг төслийн салбар хэрхэн өөрчлөгдөж, хөгжиж байна вэ?

Барилгын зураг төслийн салбар сүүлийн жилүүдэд илүү хөгжиж, зураг төслийг илүү нарийвчлалтай хийж гүйцэтгэдэг болж байгаа. Өмнө нь нэг барилгын зураг төсөл ерөнхий байдлаар цөөн хуудас гардаг байсан бол одоо дэлгэрэнгүй, нарийн хэмжээс, тооцоо бүхий зураг гаргах болсон. Ийм дэлгэрэнгүй зураг нь барилгын угсралт эхлэхэд илүү ойлгомжтой, төслийн төлөвлөгөө, тооцоо боловсруулахад цаг хугацаа, зардлыг хэмнэх сайн үр нөлөөтэй болж байгаа.

Мөн одоо дэлхий нийтээрээ ногоон, тогтвортой хөгжил рүү чиглэж, Монгол Улсад ч хүн ба байгаль орчинд ээлтэй ногоон барилга руу анхаарал хандуулж, эхний төслүүд ашиглалтад орсоор байна. Нийтлэг барилгын материалыг сонгон барилгын зураг төслөө боловсруулдаг байсан бол одоо зураг төсөл дээрээ эрчим хүчний хэмнэлттэй төлөвлөлт, сүүлийн үеийн шинэлэг байгальд ээлтэй материалууд тусгах, сайжруулалт хийх хэрэгтэй болж байгаа. 

Үүнийг дагаад харагдах байдлаасаа илүү дотор зөв төлөвлөлт, хүн дотор нь ажиллаж амьдрахад таатай орчин, нүдэнд харагдахгүй ч дотор агаарын чанар маш чухал учраас халаалт агаар сэлгэлтийн зураг төсөл дээрээ шинэ технологийг тусгах маш чухал болж байна. 

Тиймээс инженер архитекторууд маань нарийн судлаад зураг төсөлдөө шинэчлэлт хийх шаардлагатай цаг үе ирсэн гэж харж байгаа. 

Зураг төсөл боловсруулахад ямар программ, технологи ашигладаг вэ? BIM нэвтрүүлсэн үү? 

Манай салбар тасралтгүй суралцаж, сайжирч байх ёстой салбар. Шинэчлэлт хийхгүй зогсвол зах зээлээсээ шахагдаад гарна гэсэн үг. Тиймээс манай компанийн хувьд сүүлийн үеийн программыг цаг алдахгүй нэвтрүүлээд, холбогдох сургалтуудад нь хамрагдаад явахыг хичээж ажилладаг. Одоогоор Revit программ дээр ажиллаж байна. 

Гэхдээ ямар ч дэвшилтэт технологийг үр дүнтэй ашиглахын тулд бүх оролцогч талууд инженер, архитекторууд тухайн программыг бүрэн эзэмшсэн байх ёстой. Жишээлбэл, BIM буюу 3D модель ашиглан зураг төсөл боловсруулах үед угсралтын компани ч тэр программ дээр ажилладаг инженер техникийн ажилчидтай болох хэрэгтэй болж байна. 

Өнөөдөр BIM - ыг иж бүрэн нэвтрүүлсэн компаниуд байгаа нь энэ тал дээр ахиц дэвшил гарч байгаа гэж бодож байна. Харин зураг төсөл боловсруулах стандарт болох эталон зурагтайгаа зөрөөд байх тохиолдол байгаа. Тэгэхээр эргээд хууль эрх зүйн хүрээнд үүнийг дэмжсэн стандарт нормоо цаг алдалгүй давхар батлаад, чиглүүлээд явах шаардлага үүсэж байна.

Одоо дагаж мөрдөж байгаа норм, стандарт нь 20, 30 жилийн өмнө хэрэгцээ шаардлагад нийцэж байсан бол одоо хүмүүсийн хэрэгцээ, шаардлага өөрчлөгдөж байгаа хэдий ч манай улсад норм, стандартын хөгжүүлэлтийн хурд нь захиалагч нарын хүсэж байгаа болон шинэ технологийн хурдыг гүйцэхгүй байгаа нь салбарын хөгжилд тодорхой хэмжээгээр сөргөөр нөлөөлж байгаа.

Гэхдээ суурь нормын үзүүлэлтийг давуулан хангасан байдлаар дэвшилтэт технологи тусгасан бол  зөрчил үүсдэг үү?  

Норм, стандарт хэдий шинэчлэгдээгүй  байсан ч шинэ технологиудыг нэвтрүүлэхгүй байж болохгүй. Тодорхой хэмжээгээр зураг төсөлдөө тусгадаг хэдий ч зураг төсөлд магадлал хийлгэх үед норм, стандартын дагуу байх ёстой гэдэг шаардлагатай  уялдахгүй зарим тохиолдолд шинэчлэл хийхэд хаалт болж байгаа харагддаг. 

Нөгөө талдаа олон улсад ашиглагддаг технологи, материал бүгд сайн гээд тусгаад байж болохгүй. Учир нь стандартын гол зорилго нь эрүүл, аюулгүй байдлыг хангахад оршдог тул манай улсын цаг агаар, газарзүйн онцлог нөхцөлд таарах уу гэдгийг мэргэжлийн байгууллагууд баталгаажуулаагүй бол сайн гэсэн болгоныг хэрэглээд байх хэцүү. Тиймээс үүсээд байгаа уялдаагүй байдлыг яаралтай засаж сайжруулах шаардлага бидэнд тулгараад байна.

Зохиогчийн хяналт хийж байх үед ер нь ямар асуудал тулгардаг вэ?

Дурдвал олон асуудал байгаа хэдий ч бүх шатандаа хувь хүний болон мэргэжлийн ёс зүй, хариуцлага ажилдаа хандах хандлага, сэтгэл хамгийн чухал санагддаг.

Зураг төсөлд хүний эрүүл мэндэд сөрөг нөлөөгүй сайн чанарын олон улсын стандартад нийцэх материалыг тодорхой тусгасан ч  бодит амьдрал дээр үүний хэрэгжилт бүрэн хангагддаггүй тохиолдол бий.

Мөн архитектор, бүтээцийн инженер, халаалт агаар сэлгэлт, цэвэр бохир ус, цахилгаан, холбоо дохиолол, автоматик зэрэг бүх инженерүүд тус тусынхаа ажлыг сайн хийх боловч уялдаа байхгүйгээс зураг төсөл хэчнээн сайн гарсан ч алдаа дутагдал гарах тохиолдол бий. Тиймээс хамтарч, үр дүнтэй ажиллах шаардлагатай болов уу гэж харж байна. 

Зураг төсөлд дэвшилтэт технологи, үзүүлэлтийг тусгахын тулд хэрхэн ажилладаг вэ?  

Оффист зургаа зураад сууж байгаа архитектор, инженерүүд тэр болгон шинээр нэвтэрч буй материалын мэдээлэл, үзүүлэлтийг олж авахад дутмаг байдаг. Нэгдсэн мэдээллийн сан байхгүйгээс, материалуудын талаарх мэдээллийг бие даан цуглуулах шаардлага тулгардаг. Ихэнхдээ барилгын үзэсгэлэнгүүдээр очиж шинэ материалтай танилцаж, мэдээллийг цуглуулдаг.

Манай хувьд шинэ дэвшилтэт технологи, барилгын материал нийлүүлж буй компаниудыг урьж, зураг төсөлд хэрхэн зөв тусгах, угсралттай хэрхэн уялдуулах талаар уулзалт зохион байгуулдаг.

Уг нь ханган нийлүүлэгчид зураг төслийн байгууллагууд руу материалынхаа талаарх мэдээллийг өгөх байтал шууд угсралтын компани руу чиглэчихдэг. Энэ дунд зураг төслийн компани зураг төсөлдөө тусгаж өгөөд угсралтынхан үүний дагуу гүйцэтгэх ёстой шүү дээ. Гэтэл энэ тал дээр учир дутагдалтай байгаа. 

Тиймээс барилгын материал үйлдвэрлэгч болон ханган нийлүүлэгчид маань зураг төслийн компаниуд болон мэргэжлийн холбоонд шинэ материал, танилцуулга, мэдээллээ цаг алдалгүй танилцуулах нь магадгүй борлуулалтын гол суваг байж болох юм. 

БНХАУ - ын Шанхай хот дахь инженер архитекторуудын шинэ туршлага судлах танилцах аялал, 2023 он

Захиалагчид зураг төслийн сайн компанийг хэрхэн сонгох вэ? 

Компанийн маркетингийн өнгөц харагдах байдлаас илүүтэй хийсэн ажлын чанар, олон улсын болон томоохон төслүүд дээр ажилласан туршлагатай бол давуу тал болно. Манай компанийн хувьд Азийн хөгжлийн банкны олон төслүүдэд оролцсон нь гаднын байгууллагуудаас манай байгууллагын мэдээллийг харж танилцах боломжтой болж байгаа. Харин Монголд зураг төслийн компаниудын нэгдсэн ил тод мэдээллийн сан, үнэлгээний систем байхгүй учраас захиалагчид маань олон улсын төслүүдийн туршлага, өмнөх гүйцэтгэл дээр тулгуурлан сонгох нь оновчтой болов уу.  

Мөн компанийн дотоод зохион байгуулалт буюу инженер, архитектор, техникийн багууд нь уялдаа холбоотой ажилладаг, барилга угсралтын ажил эхэлсний дараа ч хяналт, зөвлөх үйлчилгээ үзүүлдэг тогтвортой компани байх нь чухал.

Хэдийгээр зураг төсөл нь барилгын төсөвт багахан хувь эзэлдэг ч нийт өртөгт хамгийн их нөлөөлдөг хэсэг. Зураг төслийг богино хугацаанд хямд өртгөөр зуруулах нь  барилгын явцад материалын нэмэлт зардал, технологийн алдаа, дахин төсөв гарах эрсдэлтэй. Харин оновчтой сайн зураг нь эдгээр эрсдэлийг багасгаж, нийт өртгийг бууруулдаг учраас иж бүрэн зөвлөх үйлчилгээг үзүүлдэг компаниудтай хамтарч ажиллах нь хамгийн эрсдэлгүй, оновчтой гэж хэлмээр байна.

Танай байгууллагын ирэх 5 жилийн төлөвлөгөө, зорилго юу вэ?

Ойрын хугацаанд бид иж бүрэн BIM (Building Information Modeling) нэвтрүүлэхийг зорьж байна. BIM ашигласнаар дээр дурдсан зураг төсөл, угсралт, төсөв зэрэг бүх шатны уялдаа холбоо сайжирч, алдаа багасах боломжтой. Мөн зураг төсөл боловсруулахдаа ногоон барилга, эрчим хүчний хэмнэлттэй барилгад тавигдах шаардлагыг тусгаж олон улсын стандартын шаардлагад нийцэхүйц зураг төслийн зөвлөх үйлчилгээг иж бүрэн багаараа үзүүлэхээр мөн барилга бүртээ хүртээмжтэй байх зарчмыг баримталж ажиллана. 

Захиалагчдадаа барилга угсралтын зардлаас гадна ашиглалтын зардлыг хэрхэн бууруулах боломжтой талаарх бодит тооцоололтой зөвлөх үйлчилгээ үзүүлэхийг зорьж байна.

Түүнчлэн архитектор, инженерүүдийнхээ мэдлэг, туршлагыг нэмэгдүүлэх зорилгоор бид гаднын барилга, архитектурын төслүүдийг судлах аяллыг жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулж эхлээд байна. Олон улсын өндөр зэрэглэлийн зочид буудал, орон сууц, спорт цогцолбор, сургууль, цэцэрлэг зэрэг олон төрлийн барилга, байгууламжийн төлөвлөлт, орон зайг тухайн орчинд нь харж, бодитоор танилцсанаар илүү сайн төлөвлөлт гаргахад тусална гэж харж байгаа. 

Зураг төсөл боловсруулахад хэдий программ чухал ч гэсэн хамгийн түрүүнд мэргэжлийн ёс зүйтэй архитектор, инженерүүдийг зөв чиглүүлж мэргэшүүлэх нь бидний зорилго бөгөөд цаашид мэргэшсэн мэргэжилтнүүд маань барилгын зураг төслийн хөгжилд хувь нэмрээ оруулна гэдэгт итгэлтэй байна.