Барилгын салбарын суурь түүхий эд болох цементийн үйлдвэрлэл нь улсын эдийн засаг, дэд бүтэц, хот байгуулалтын хөгжилтэй салшгүй холбоотой.  Монгол Улсын цементийн зах зээлд тэргүүлэгчдийн эгнээнд зүй ёсоор бичигддэг “Монцемент Өргөн” үйлдвэр нь чанар, тогтвортой нийлүүлэлт, байгаль орчинд ээлтэй үйлдвэрлэлийг эрхэмлэн ажиллаж, үндэсний томоохон төслүүдийн найдвартай түнш байсаар ирсэн. Үйлдвэрлэлийн хүчин чадал, бүтээгдэхүүний стандарт, технологийн шинэчлэлээс эхлээд хүний нөөц, нийгмийн хариуцлага, тогтвортой хөгжлийн бодлого зэрэг олон талт асуудлаар “Монцемент Өргөн” үйлдвэр салбартаа жишиг тогтоож буй.

Энэ удаад бид Монцемент Өргөн үйлдвэрийн дарга Б.Болд-Эрдэнэтэй ярилцлаа.

"Монцемент" үйлдвэрийн өнөөдрийн хүчин чадал, үйлдвэрлэлийн гол үзүүлэлтийг танилцуулна уу?

Манай үйлдвэр жилд 1 сая тонн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Өргөн үйлдвэр дээр цементийн үндсэн бүтээгдэхүүн болох чулуунцрыг үйлдвэрлэн боловсруулж, Өргөн ба Улаанбаатар дахь боловсруулах үйлдвэрээр дамжуулан хэрэглэгчдэд 24 цаг тасралтгүй нийлүүлж байна.

WHR системийг нэвтрүүлснээр үйлдвэрлэлийн үр ашиг хэр зэрэг нэмэгдсэн бэ?

Юуны түрүүнд цементийн үндсэн бүтээгдэхүүн болох чулуунцрыг хэрхэн үйлдвэрлэдэг вэ гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Цементийн үндсэн бүтээгдэхүүн болох чулуунцрыг үйлдвэрлэхдээ байгалийн шохойн чулуу, шаварлаг түүхий эд болон нэмэлт хольцыг 50 метр урт эргэх шатаах зууханд синтезлэн цементийн үндсэн эрдэс нэгдлүүдэд хувиргах дулаан, химийн процесс явуулдаг.

Энэхүү процессын үед 350°C хүртэл халуун хий үүсдэг бөгөөд WHR (Waste Heat Recovery) систем нь энэ халаас хаягдсан халуун хийг ашиглаж цахилгаан үйлдвэрлэдэг. Одоогоор үйлдвэрийн цахилгаан хэрэглээний 40%-ийг дотоодоосоо хангаж, цахилгааны зардлыг мэдэгдэхүйц бууруулж байна.

Энэ технологийг Монголд нутагшуулахад тулгарсан хамгийн том сорилтууд юу байсан бэ?

Анхдагч технологи байсан тул хамгийн том сорилт нь боловсон хүчин, туршлагын хомсдол байсан. Үүнийг шийдэхийн тулд компани тухайн чиглэлийн ажилтнуудыг БНХАУ-д сургалтад явуулж, мөн гадаад мэргэжилтнүүдийг урьж тодорхой хугацаагаар ажиллуулах арга хэрэглэсэн.

Байгаль орчинд ээлтэй үйлдвэрлэл гэдэг өнөөдөр маш чухал. “Монцемент”-ийн технологийн шийдлүүд байгаль орчинд ямар бодит нөлөөлөл үзүүлж байна?

Бид байгаль орчны үйл ажиллагаандаа “ISO 14001:2015 Байгаль орчны менежментийн тогтолцоо” стандартыг мөрдлөг болгон хэрэгжүүлдэг.  Байгаль орчинд ээлтэй үйлдвэрлэл өнөөдөр хамгийн чухал. Манай үйлдвэр нь хамгийн сүүлийн үеийн дэвшилтэт уутат шүүлтүүр технологи ашиглаж, агаар дахь тоосжилтын хэмжээг 30 мг/м³-с хэтрүүлэхгүй болгож байна. Энэ үзүүлэлт нь Монгол Улсын стандартын шаардлагыг бүрэн хангадаг бөгөөд байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөг бодитоор бууруулж чаддаг.

Мөн манай үйлдвэр ямар ч хог хаягдал үүсгэдэггүй. Цементийн үйлдвэрийн маань онцлог нь хортой дайвар бүтээгдэхүүн огт үүсгэдэггүй тул байгаль орчинд сөрөг нөлөө маш бага. Үүний зэрэгцээ утаа, тоосжилт, хаягдлыг бууруулах дэвшилтэт технологи, автоматжуулалт ашиглан байгаль орчны хамгаалалтыг хангаж ажиллаж байна.

"Монцемент" орон нутгийн хөгжил, иргэдийн ажлын байрыг нэмэгдүүлэхэд ямар хувь нэмэр оруулж байна вэ?

“Монцемент” үйлдвэр орон нутгийн хөгжилд томоохон хувь нэмэр оруулж байна. Үйлдвэрийн нийт ажилчдын 60 хувь нь орон нутгийн иргэд бөгөөд тэднийг дотоод сургалт, дадлагаар мэргэшүүлэн ажиллуулдаг. Мөн үйлдвэр орон нутгийн их дээд сургууль, техникийн коллежтой хамтран тасралтгүй сургалт явуулж, ажилчдын ур чадварыг дээшлүүлдэг. Жишээ нь, энэ жил Сайншандын политехникийн коллежтой хамтран үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжийн засварчин мэргэжлээр 20 ажилтан сургаж байна. Энэ нь орон нутгийн иргэдийг ажлын байраар хангах, мэргэшлийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн эдийн засгийн хөгжилд шууд хувь нэмэр оруулахад чиглэсэн бодит үйл ажиллагаа юм.

Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд үндэсний ханган нийлүүлэгчидтэй хамтын ажиллагаа хэрхэн өргөжсөн бэ?

Өнгөрсөн 10 жилийн хугацаанд “Монцемент” үйлдвэрийн үндэсний ханган нийлүүлэгчидтэй хамтын ажиллагаа эрс өргөжсөн. Үйлдвэрийн түүхий эд болох төмрийн хүдэр, хайлуур жонш, гөлтгөнийг дотоодын үйлдвэрлэгчдээс тогтмол авдаг болсон нь уул уурхай, боловсруулах салбарын идэвхийг нэмэгдүүлж байгаа. Жишээлбэл, үйлдвэр байгуулагдахаас өмнө Дундговь аймгийн Тарагтын орд улирлын чанартай 1 уурхай ажиллаж байсан бол өнөөдөр 5–6 уурхай тасралтгүй ажиллаж, бүтээгдэхүүний чанар сайжирсан тул үйлдвэрт тогтвортой нийлүүлэлт хийдэг болсон. Мөн өргөн хэрэглээний бараа, материалыг ихэвчлэн орон нутгаас худалдан авч, жижиг, дунд бизнесийг дэмжихэд шууд хувь нэмэр оруулж байгаа нь ханган нийлүүлэгчдийн зүгээс илэрхийлэгддэг. Энэ хамтын ажиллагаа нь үндэсний үйлдвэрлэгчдийг хөгжүүлэх, орон нутгийн эдийн засгийг идэвхжүүлэхэд чухал үүрэгтэй болжээ.

Монгол Улсын бүтээн байгуулалтын ямар томоохон төслүүдэд танай цемент нийлүүлэгдсэн талаар тодорхой жишээлэн хэлбэл?

Манай үйлдвэр Монгол Улсын олон томоохон бүтээн байгуулалтын төсөлд цемент нийлүүлсэн туршлагатай. Жишээлбэл, Яармагийн гүүр, Дархан-Улаанбаатар чиглэлийн автозам, мөн өндөр өндөр сүрлэг барилгууд манай цементээр баригдсан. Бид зөвхөн өргөн хэрэглээний цемент үйлдвэрлэхээс гадна төрөл бүрийн тусгай зориулалтын цемент үйлдвэрлэж, нийлүүлдэг.

Тухайлбал, CPC 32.5 цемент нь бага бат бэхийн ангилалд хамаарах бөгөөд анхлан автозамын цементийн багсармал суурь үе хийхэд хэрэглэгдэж, одоо “Өрхийн цемент” нэрээр брэнд болжээ. Сайншанд салхин станц болон Тавантолгой-Сайншандын төмөр замын дэр бетон нь манай PC 52.5 өндөр бат бэх цементээр хийгдсэн. Мөн Оюутолгой туннел байгууламжид анхлан манай PC 42.5 тусгай зориулалтын цемент ашиглагдсан. Энэ мэтээр манай цемент Монголын үндэсний бүтээн байгуулалтын олон төсөлд ашиглагдаж, салбарын хөгжлийг дэмжиж байна.

Сүүлийн жилүүдэд зах зээлд үнийн өсөлт, тээвэр ложистикийн хүндрэлүүд ажиглагдсан. Танай үйлдвэр үүнд хэрхэн зохицож ажиллаж байна?

Сүүлийн жилүүдэд зах зээлд үнийн өсөлт, тээвэр ложистикийн хүндрэлүүд нэлээд хүндрэл үүсгээд байна. Манай үйлдвэр бараа материал, түлш шатахуун, цахилгаан болон тээврийн үнийн өсөлтөөс шууд нөлөөлж байгаа хэдий ч бүтээгдэхүүний үнийг аль болох тогтмол байлгахыг хичээж ажиллаж байна. Гэсэн хэдий ч эдгээр хүчин зүйл нь манай үйлдвэрлэлийн өртөг, зах зээлд нийлүүлэлтэд бодит нөлөө үзүүлж, хэрэглэгчдээс үнээ нэмсэн мэт сэтгэгдэл, шүүмж ирдэг. энэ нь маш хэцүү шүү дээ.

Мөн төмөр замын тээвэр хүндрэлтэй байгаа нь бүтээгдэхүүнийг төлөвлөгөөнд заасан хугацаанд илгээх боломжийг хязгаарлаж, цементийн хомсдол, үнийн хөөргөдөл, үйлдвэрийн хүчин чадлыг бүрэн ашиглах боломжгүй болох зэрэг асуудлыг бий болгож байна. Манай компани өөрсдийн хэмжээнд зохицуулалт хийж, УБТЗ-аас сайжруулалт хийгдэж байгаа ч асуудал бүрэн шийдэгдээгүй хэвээр байгаа гэдгийг онцлон хэлмээр байна.

Ирэх 5–10 жилд “Монцемент”-ийн стратегийн гол чиглэл юу байх вэ?

Ирэх 5–10 жилд “Монцемент”-ийн стратегийн гол чиглэл нь хэрэглэгчдэд илүү олон төрлийн, чанартай бүтээгдэхүүн нийлүүлэхэд төвлөрөх болно. Мөн технологи сайжруулалтыг тасралтгүй хийж, дэлхийн жишигт нийцсэн, хамгийн орчин үеийн, байгаль орчинд ээлтэй, үр ашигтай үйлдвэрлэлийн технологийг нэвтрүүлэхэд чиглэнэ. Энэ стратеги нь бүтээгдэхүүний чанар, үйлдвэрлэлийн бүтээмж, экологийн нөлөөллийг сайжруулах, зах зээлд тогтвортой байр суурь эзлэхэд чиглэсэн байх юм.

Үйлдвэрийн өргөтгөл, шинэ технологи нэвтрүүлэх талаар төлөвлөж буй шинэ төслүүд бий юу?

Тийм ээ, манай үйлдвэрт өргөтгөл, шинэ технологи нэвтрүүлэх хэд хэдэн төсөл төлөвлөгдсөн бөгөөд зарим нь аль хэдийн хэрэгжиж эхэлсэн байна. Одоогоор бид QCM нэгдсэн удирдлагын системийг нэвтрүүлж, үйлдвэрлэлийн процессыг автоматжуулан илүү үр ашигтай, тогтвортой болгох ажил хийж байна. Мөн хаягдал үнсийг чулуунцар үйлдвэрлэлд ашиглах технологи, нарны эрчим хүчний станц зэрэг байгаль орчинд ээлтэй, шинэчлэлийн төслүүдийг хэрэгжүүлж, үйлдвэрлэлийн үр ашгийг нэмэгдүүлэхээр ажиллаж байна. Эдгээр төсөл нь үйлдвэрийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх, экологийн нөлөөллийг бууруулах, технологийн түвшнийг дэлхийн жишигт хүргэх зорилготой юм.

Монголын цементийн зах зээлд ирэх жилүүдэд ямар өөрчлөлт гарахыг та хэрхэн харж байна?

Ирэх жилүүдэд Монголын цементийн зах зээл улам бүр идэвхжиж, өргөжин тэлэх хандлагатай байна. Барилгын салбарын бүтээн байгуулалт, дэд бүтцийн томоохон төслүүд тасралтгүй хийгдэж байгаагаас цементийн эрэлт буурахгүй, харин нэмэгдэх төлөвтэй байна. Мөн зах зээлд дотоодын үйлдвэрлэгчдийн оролцоо нэмэгдэж, бүтээгдэхүүний төрөл, чанар сайжрах, нийлүүлэлтийн тогтвортой байдал дээшлэх боломжтой. Хэдийгээр тээвэр, үнийн өсөлт зэрэг зарим хүндрэлүүд тулгарсаар байх ч, урт хугацаанд цементийн зах зээл тогтвортой өсөлттэй байх төлөвтэй байна.