Зураг төсөл үнэтэй юу, эсвэл үнэгүйдсэн үү?

Барилгын салбарт зураг төсөл нь нийт хөрөнгө оруулалтын 2-5 хувийг эзэлдэг ч төслийн чанар, өнгө үзэмж, аюулгүй байдал, ашиглалтын зардлыг 100 хувь тодорхойлдог урьдчилан барилга бүтээж буй бүтээгдэхүүн юм. Гэвч Монгол Улсад зураг төслийн ажлын үнэлгээ олон жилийн турш зах зээлийн бодит өсөлтөөс хоцорч ирсэн нь салбарын тулгамдсан асуудлын нэг болоод байна.

Нормативын шинэчлэлийн түүх

Монгол Улсад зураг төслийн ажлын жишиг үнийг шинэчлэн боловсруулж, Барилга, хот байгуулалтын сайдын 2020 оны 108 дугаар тушаалаар баталсан БД 81-16-20 “Зураг төслийн ажлын жишиг үнэ” дүрэм 2020 оны 9 дүгээр сарын 1-нээс хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж эхэлсэн. Энэхүү шинэчлэл нь өмнөх мөрдөгдөж байсан үнэлгээний аргачлалыг зах зээлийн нөхцөлтэй уялдуулах зорилготой байв.

Тухайн үеийн тооцооллоор жишиг үнэд хэрэглээний үнийн индексийн 1.55 дахин өсөлтийг тусгасан байдаг. 

Өнөөдрийн бодит нөхцөл

2020 оноос хойш барилгын материалын үнэ, программ хангамжийн лицензийн төлбөр, инженер техникийн ажилтнуудын цалин, нийгмийн даатгалын шимтгэл зэрэг үндсэн зардлууд эрчимтэй өссөн. Гэвч зураг төслийн жишиг үнэ ижил түвшинд шинэчлэгдээгүй хэвээр байна. Салбарын мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар зураг төслийн үнэлгээ бодит өртгөөс хоцорсон нь хүний нөөцийн тогтвортой байдал, зураг төслийн чанарт сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй болжээ.

Өнөөдөр архитектор, инженерүүд зөвхөн 2 хэмжээст зураг боловсруулах бус BIM загварчлал, эрчим хүчний тооцоо, ногоон барилгын шаардлага, галын аюулгүй байдлын нарийвчилсан шийдэл, барилгын ашиглалтын үеийн мэдээллийн сан бүрдүүлэх зэрэг олон улсын түвшний үйлчилгээ үзүүлж байна. Гэвч эдгээр нэмэлт ажлуудын үнэ цэнэ үнэлгээний системд бүрэн тусгагдаж чадахгүй байгаа нь бодит байдал юм.

Олон улсын жишигтэй харьцуулахад

Монгол Улсад зураг төслийн үнийг ихэвчлэн барилгын талбай болон төвөгшлийн ангиллаар тооцдог бол олон улс оронд барилгын нийт төсөвт өртгөөс хувь тогтоох арга өргөн хэрэглэгддэг. Судалгаагаар Монголын зураг төслийн нэгж талбайн үнэлгээ олон улсын хөгжингүй орнуудтай харьцуулахад хэд дахин бага түвшинд байгаа нь харагддаг байна.

Дүгнэлт

Барилгын өртөг нэмэгдэх бүрт зураг төслийн үнэ өндөр мэт харагддаг. Гэвч бодит байдал дээр зураг төсөл нь нийт хөрөнгө оруулалтын хамгийн бага хувийг эзэлдэг атлаа хамгийн өндөр хариуцлага шаарддаг оюуны бүтээл юм. Тиймээс зураг төслийн ажлын үнэлгээг зах зээлийн нөхцөл, технологийн хөгжил, мэргэжлийн хөдөлмөрийн бодит өртөгтэй уялдуулан тогтмол шинэчилж байх шаардлагатай. Зураг төслийн жишиг үнийг шинэчлээгүйгээс өнөөдөр жишиг үнийн дагуу ажил гүйцэтгэсэн ч зах зээлийн нөхцөлд тогтмол өсөж буй инженер, техникийн ажилтнуудын цалингийн түвшинд нийцүүлэн ажиллуулах боломж улам бүр хязгаарлагдаж байна. Иймээс зураг төслийн ажлын үнэлгээг тогтмол шинэчилж байх нь барилгын салбарын тогтвортой хөгжлийн үндэс болох юм.

• Image Caption